Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı

Menkul kıymetlerin borsada veya piyasa değerlerinde önemli ölçüde ya da sürekli olarak değer azalması olduğu tespit edildiğinde ortaya çıkacak zararların karşılanması amacı ile İhtiyatlılık Kavramı gereğince ayrılması gereken karşılıklar bu hesap aracılığıyla izlenir. Bu hesap aktifi düzenleyici, pasif karakterli hesaptır. Artışlar (girişler) hesabın alacağına, çıkışlar (azalışlar) hesabın borcuna kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Değer düşüklüğü hesabı, İhtiyatlılık Kavramı gereği kullanılan bir hesaptır. Ancak buradaki değer düşüklüğünün sonuç hesaplarına yansıtılmasında vergiden bağışık olabilmesi için vergi mevzuatının karşılık ayırmaya müsaade ediyor olması gerekmektedir. Örneğin hisse senetleri alış bedeli ile değerlemeye tabi tutulduğu için hisse senetlerinin borsa değerinin düşmesi karşılığında ayrılan karşılık tutarı vergi mevzuatı açısından gider olarak kabul görmeyecektir.

2. 02

   Bu bölümde açıklanan tahvil, senet ve bonolar için borsada işlem görmediği gerçeği de dikkate alındığında, değerleme günündeki işleyen faizi ile birlikte değerlendirildiği için TL cinsinden olan menkul kıymetler de değer düşüklüğü olağan şartlarda olmayacaktır. Ancak tahvil, senet ve bononun getirisinin değişken olması ve/veya döviz veya başkaca bir getiriye endeksli olması halinde değer düşüklüğü doğabilecektir.

3. 03

   Kendisine karşılık ayrılmış olan menkul kıymet elden çıkarıldığında veya değer düşüklüğünün gerçekleşmemesi halinde bu hesaba borcuna kayıt yapılırken, karşılık tutarı "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabına aktarım yapılarak kapatılması gerekmektedir.

4. 04

   Menkul kıymetler için değer düşüklüğü belirlenirken ve bu hesap kullanılırken, İhtiyatlılık Kavramının yanı sıra Tutarlılık Kavramının da dikkate alınması gerekmektedir.

5. 05

   Enflasyon düzeltmesi açısından karşılık olarak ayrıldığı kaynağın, parasal olan veya olmayan kıymet olup olmamasına göre, enflasyon düzeltmesinde dikkate alınması gerekmektedir. Düzeltme işlemine tabi olacak karşılıklar da 213 sayılı Kanun hükümlerine göre ayrılması mümkün olan karşılıklardır. Buna göre, 213 sayılı Kanun hükümlerine göre ayrılması mümkün olmayan bir karşılık, bilançoda yer alsa bile enflasyon düzeltmesinde dikkate alınmayacaktır.