Diğer Çeşitli Alacaklar

Ticari olmayıp diğer alacaklar grubunda yer alan hesaplardan herhangi birine dâhil edilemeyen ve tahsili için 1 yıldan fazla süre ön görülen alacaklar diğer çeşitli alacaklar hesabında izlenir. Ticari mahiyette olmayan diğer çeşitli alacaklardaki artışlar (girişler) bu hesabın borç tarafına kayıt edilirken, tahsil süresi 1 yılın altına düşmesi veya çeşitli nedenler alacak hakkının sonlanması gibi haller neticesinde meydana gelen azalışlar (çıkışlar) bu hesabın alacak tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Çeşitli alacaklar hesabında yer alan tutarın son yıllarda işletmeler tarafından ortaklardan alacaklar hesabına ikame olarak kullanıldığı müşahede edilmektedir. Bu hesabın ortaklardan alacaklar hesabına ikame olarak kullanılması hali; tek düzen hesap planına aykırılık teşkil ettiği gibi bu yöntemle peçeleme yapıldığı da mali idare tarafından bilinmektedir.

2. 02

   Çeşitli alacaklar hesabının vergisel yönü ele alınırken bu hesabın içeriği kontrol edilmelidir. İçerik kontrolü sağlandıktan sonra bu durum vergi mevzuatı açısından değerlendirilmelidir. Bu alacağın içerisinde ortaklardan alacak varsa transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımına konu edilmesi kontrol edilmelidir.

3. 03

   Avans olarak verilen döviz cinsi varlıkların dönem sonunda kur değerlemesine tabi tutulması gerekmektedir.

4. 04

   Yapay zekâ eşliğinde mükellefler tarafından verilen beyannamelerin tetkik edilmesi neticesinde bu hesapta yer alan ve adat işlemi yapılmayan işletmeler son zamanlarda yoğun bir şekilde maliyenin radarına düşmektedir. Diğer çeşitli alacaklar hesaplarda bu kapsamdaki işleme tabi tutulmaktadır.

5. 05

   555 Nolu VUK Genel Tebliğine göre diğer çeşitli alacaklar hesabı mahiyeti itibariyle parasal kalem olarak değerlendirildiği için bu hesaba enflasyon düzeltmesi yapılmayacaktır.