Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar

İşletmelerin finansal kiralama kapsamında finansal kiralama yapanlara olan ve süresi yılı geçmeyen borçları bu hesap aracığıyla izlenir. Finansal kiralama sözleşme tutarından kaynaklı olan borçlardaki artışlar bu hesabın alacak tarafına kayıt edilirken, borçların ödenmesi veya finansal kiralamanın sona ermesi halinde ise bu hesabın borç tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Vergi mevzuatı açısından bir işlemin finansal kiralamaya konu edilebilmesi için aşağıdaki şartlardan birini taşıyor olması gerekmektedir;

   • İktisadî kıymetin mülkiyetinin kira süresi sonunda kiracıya devredilmesi,
   • Kiracıya kira süresi sonunda iktisadi kıymeti rayiç bedelinden düşük bir bedelle satın alma hakkının tanınması,
   • Kiralama süresinin iktisadi kıymetin ekonomik ömrünün % 80’inden daha büyük bir bölümünü kapsıyor olması,
   • Sözleşmeye göre yapılacak kira ödemelerinin bugünkü değerlerinin toplamının iktisadi kıymetin rayiç bedelinin % 90’ından daha büyük bir değeri oluşturması,
2. 02

   Kira ödemelerinin bugünkü değeri; kira ödemelerinin, sözleşme tarihinde, kiralamada kullanılan faiz oranı dikkate alınarak hesaplanan bugünkü değerlerinin toplamıdır. Kiralamada kullanılan faiz oranı tespit edilemiyorsa, kiracının kiralamaya konu iktisadi kıymeti satın almak için aynı vade ile alması gereken borç için katlanacağı faiz oranı kullanılmaktadır.

3. 03

   Kiralamada kullanılan faiz oranı; kira ödemeleri ile garanti edilmemiş kalan değer toplamının bugünkü değerini, kiralamaya konu iktisadi kıymetin rayiç bedeline eşitleyen iskonto oranıdır.

4. 04

   İşletmeler tarafından finansal kiralama sözleşme tutarı bu hesabın alacak tarafına kayıt yapılırken, finansal kiralamaya konu olan varlık hesabına ise kira ödemelerinin bugünkü değeri ile borç kaydedilir. İlgili işleme ait olmak üzere bu iki hesaptaki tutarların arasındaki fark ise 302 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri hesabının borç tarafına kaydedilir.

5. 05

   Finansal kiralamaya konu iktisadi kıymetin Finansal Kiralama Şirketi tarafından satın alınması sırasında TL cinsinden veya döviz cinsinden kredi kullanılmışsa kullanılan kredinin faizi ile kur farkı sözleşme yapılmadan önceki dönem için iktisadi kıymetin maliyetine dâhil edilir. Sözleşme yapıldıktan sonraki dönemler için ise gider olarak dikkate alınır.

6. 06

   6361 Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanununun 37. Maddesine göre, Finansal kiralama sözleşmeleri ve bu sözleşmelerin devrine ve tadiline ilişkin kâğıtlar ile bunların teminatı amacıyla düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden, bu kâğıtlara yönelik işlemler ise harçtan istisna tutulmaktadır.

7. 07

   Finansal kiralama işlemlerinde KDV oranı genel olarak %20’dir. Ancak 16.12.2011 tarihli ve 2011/2604 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile % Oranında Katma Değer Vergisine tabi teslim ve hizmetleri gösteren sahip olanlara, yatırım teşvik belgesi kapsamındaki makine ve teçhizatın Finansal Kiralama şirketlerince kiralanması eklenmiş olup, bu kapsamda olanların KDV oranı % olarak belirlenmiştir.

8. 08

   Finansal kiralamanın konusu binek otomobili ise özellikli durum oluşmaktadır. Şöyle ki binek otomobili olarak kiralanan varlık kira süresinin sonunda kiracıya teslim edilecekse KDV Kanunu 30/b kapsamında indirim konusu yapılamayacaktır. Ancak kira süresinin sonunda kiracıya teslim edilmeyecekse GVK 40. Madde kapsamındaki kısıtlama (329 Seri No.lu GVK Genel Tebliği ile 2025 yılında uygulanmak üzere 37.000 TL ye kadar olan tutarın KDV’si) eşliğinde indirim konusu yapılabilecektir. Belirtmekte ayrıca fayda görülmektedir ki bu durum kiraya verenden bağımsız bir durum olduğu için kira veren tarafından kiracının durumu gözetilmeksiniz mahiyetine göre KDV hesaplaması gerekecektir.

9. 09

   555 Nolu VUK Tebliğ ve ekli listeye baktığımız zaman bu hesaba enflasyon düzeltmesinin yapılmaması gerektiği görülmektedir. Ancak bu hesabın varlık tarafına düzeltme yapılacağı tabidir.