Banka Kredileri

İşletmeler tarafından, banka ve diğer finans kuruluşlarından temin edilen, vadesi bir yıldan uzun olan kredilere ilişkin tutarlar bu hesap vasıtasıyla izlenir. İşletmeler tarafından bankalardan uzun vadeli kredi temin edilmesi halinde bu hesabın alacak tarafına kayıt yapılırken, kredilerin ödeme süresinin bir yılın altına düşmesi veya çeşitli şekillerde kapatılması halinde ise bu hesabın borç tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Bankalardan kullanılan kredilerde kredilerin geri ödemesinin ve anaparaya bağlı yükümlülüklerinin ayrıştırılması ve Dönemsellik Kavramına önemle dikkat edilmesi gerekmektedir.

2. 02

   Bankalardan edinilen kredilerin kullanıldığı/harcandığı yerin tespit edilmesi gerekmektedir. Yıllara sâri inşaat işinin finansmanında kullanılması gibi dönem kazancına sirayeti olmayan finansman giderlerinin ait olduğu döneme yansıtılması gerekmektedir.

3. 03

   Stok kaleminin finansmanında kullanılan kredilere ait faiz giderlerinin stokların, stoklara girdiği tarihe kadar olan kısmının maliyete eklenmesi gerekmektedir. Stoklara girdikten sonra ise maliyet veya gider olarak dikkate almada işletmeler serbest bırakılmıştır.

4. 04

   Arazi ve arsalar ile yer altı ve yer üstü düzenlemelerinin finansmanında kullanılan krediler ile bu kredilere ait faiz giderlerinin arazi ve arsaların envantere alındığı hesap döneminin sonuna kadar olan kısmının arazi ve arsanın maliyetine eklenmesi gerekmektedir. İzleyen hesap dönemlerinde ise maliyet veya gider olarak dikkate almada işletmeler serbest bırakılmıştır.

5. 05

   Stok kalemleri ile gayrimenkullere ait faiz giderlerinin maliyete dâhil edilmesinin zorunlu olduğu haller ile bunun ihtiyari olduğu hallere üstte açıklık getirilmiştir. İhtiyari olan hallerde işletmelerin muhasebenin temel kavramlarından olan Tutarlılık Kavramına ayrıca dikkat etmeleri gerekmektedir.

6. 06

   Örtülü sermaye üzerinden hesaplanan faizler KVK’ya göre gider olarak dikkate alınamamaktadır. Ana faaliyet konusuna uygun olarak faaliyette bulunan ve ortak veya ortakla ilişkili kişi sayılan banka veya benzeri kredi kurumlarından yapılan borçlanmalarda örtülü sermeye belirlenirken borçlanmamanın %50’si dikkate alınmayacaktır.

7. 07

   5411 sayılı Kanun kapsamında faaliyet gösteren bankalar tarafından yapılan borçlanmalar örtülü sermeye uygulamasından ari tutulmuştur.

8. 08

   Bankalardan kullanılan krediler için ödenen BSMV’ler gider/maliyet olarak dikkate alınabilecektir.

9. 09

   Yabancı kaynakları öz kaynakları aşan işletmelerde aşan kısma münhasır olmak üzere; ödenen faiz, kur farkı vade farkı gibi giderlerin %10 gider/maliyet olarak dikkate alınamayacaktır. Yatırımın maliyetine eklenenler bundan istisna tutulmuştur.

10. 10

    Dar mükellef kurumlara ödenecek olan faizler için KVK’nin 30/1-ç hükmü gereği tevkifat yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda yapılan faiz ödemeleri aynı zamanda KDV’nin de konusuna girdiği için (BSMV’ye tabi olmadığı gerekçesiyle) tam tevkifat kapsamında tamamın tevkifata tabi tutulması ve 2 nolu KDV Beyannamesi ile beyan edilerek hazineye ödenmesi gerekmektedir.

11. 11

    2/5/1988 tarihli ve 88/12944 sayılı Kararnameye istinaden KKDF hakkındaki 6 Nolu Tebliğin 2. Maddesine göre, bankalar ve finansman şirketleri dışında Türkiye'de yerleşik kişilerin yurt dışından sağladıkları kredilerin %3 oranında KKDF kesintisine tabi tutulacağı belirtilmiştir. Bu kapsamdaki krediler için %3 oranında KKDF kesintisinin yapılması gerekmektedir.

12. 12

    Senede bağlı olmayan borçlar mukayyet yani kayıtlı değerle değerlendirilmektedir. Bunun yanı sıra mevduat veya kredi sözleşmelerine müstenit borçlar değerleme gününe kadar hesaplanacak faizleriyle birlikte dikkate alınmalıdır. Ancak yabancı para cinsinden olan borçların ülkemizde yabancı para borsasının olmadığı da dikkate alınarak, yıl içinde, tarafından açıklanan yıl sonunda ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca açıklanan döviz kuruna göre değerlemeye tabi tutulması gerekmektedir. MB tarafından açıklanan döviz kurunun dikkate alındığı hallerde (dönem içinde) senetsiz alacaklar için döviz alış kurunun dikkate alınması gerekmektedir.

13. 13

    Parasal Kıymetler: Ulusal para değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri aynı kalan, ancak satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde değişen kıymetler. 555 Nolu VUK Tebliğinde bu tanıma ve ekli listeye baktığımız zaman bu hesaba enflasyon düzeltmesinin yapılmaması gerektiği görülmektedir.