Satıcılar

Satıcılar hesabı, işletmelerin faaliyet konusuna uygun mal teslimi ve hizmet ifası (finansal kiralama işlemi dâhil) karşılığında satıcılardan senetsiz olarak borçlandığı ve bu borcun bir yıldan daha uzun sürede tahsilinin öngörüldüğü durumlarda işlemler bu hesap aracılığıyla izlenir. İşletmelerin mal veya hizmet alımı sonucundaki borçlarındaki artışlar bu hesabın alacak tarafına kayıt edilirken, ödeme veya başka nedenler eksilmeler olduğu zaman bu hesabın borç tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Bu hesap, işletmenin faaliyet konusunu oluşturan finansal kiralamalar dâhil mal ve hizmet alışlarından kaynaklanan ve süresi bir yıldan uzun olan senede bağlanmamış borçlarını kapsar. Dolayısıyla işletmelerin faaliyet konusunu oluşturmayan alışlarından kaynaklı senetsiz borçlar, bu hesapta takip edilmemelidir.

2. 02

   Senede bağlanmayan vadeli alışlar uygulamada tarafların güven derecesine göre değişmekle birlikte sözleşmeye dayalı olarak yapılmaktadır. Bu durumda sözleşmeye bağlı olan borçların sözleşmesinden kaynaklı olan damga vergisinin kontrolü yapılmalıdır.

3. 03

   Kimiz zaman satıcının borcunu erken ödemesinden kaynaklı olarak satıcı tarafından alıcıya indirim yapılabilmektedir. Uygulamada bu durum kasa iskontosu olarak nitelendirilmektedir. Bu durumda satıcılar hesabının tutar olarak azaltılması gerektiği gibi, alıma konu varlığın tutarının da azaltılması gerekmektedir. Bu kapsamda varlık hala stoklarda ise stok kalemlerinden düşülmesi, satılmışsa maliyetten düşülmesi gerekmektedir.

4. 04

   Ödemenin erken yapılmasından kaynaklı olarak satıcının alıcıya yapmış olduğu indirimin alıcı tarafından düzenlenecek Fatura ile düzeltilmesi ve söz konusu Fatura da düzeltmeye isabet eden KDV’nin ayrıca gösterilmesi gerekmektedir.

5. 05

   Senede bağlı olmayan borçlar mukayyet yani kayıtlı değerle değerlendirilir. Ancak yabancı para cinsinden olan borçların ülkemizde yabancı para borsasının olmadığı da dikkate alınarak, yıl içinde MB tarafından açıklanan, yıl sonunda ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca açıklanan döviz kuruna göre değerlemeye tabi tutulması gerekmektedir. MB tarafından açıklanan döviz kurunun dikkate alındığı hallerde (dönem içinde) senetsiz borçlar için döviz alış kurunun dikkate alınması gerekmektedir.

6. 06

   İşletmenin faaliyet konusuyla ilgili olmak kaydıyla ilişkili kişilerden satın alınan mal ve hizmetler de bu hesapta takip edilir. İlişkili kişilerle yapılan işlemlerde emsaline uygun olmasına önemle dikkat edilmesi gerekmektedir.

7. 07

   Bu hesapta olup da tahsilinden vazgeçilen alacaklar olması halinde yani satıcıların konkordato veya sulh yoluyla alacağından vazgeçmesi halinde bu alacaklar özel bir karşılık hesabı ile takip edilir. Alacaklının alacağından vazgeçtiği tarihten itibaren 3 yıl içinde zarardan itfa edilememesi halinde söz konusu tutar kazanca dâhil edilir.

8. 08

   Enflasyon düzeltmesi açısından satıcılar hesabına bakıldığında alıcılar hesabının 555 Nolu VUK Tebliğine göre parasal kıymet olarak görüldüğü bilinmektedir. Başka bir ifadeyle, bu hesap için enflasyon düzeltmesi yapılmayacaktır.