Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar

İşletmelerin kamuya olan vergi ve benzeri borçlarından ertelenmiş veya taksitlendirilmiş olmasından kaynaklı ödeme süresi bir yıldan daha uzun olan borçları, bu hesap aracılığıyla izlenir. Bu kapsamdaki ertelenmiş veya taksitlendirilmiş olan borçlardaki artışlar bu hesabın alacak tarafına kayıt edilirken, borcun muaccel hala gelmesi veya herhangi bir nedenle sonlanması halinde bu hesabın borç tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Vergi mevzuatı dâhil birçok mevzuatta yükümlülüğün zamanında yerine getirilmemesinden kaynaklı olarak, paranın zaman değeri eşliğinde gecikme zammı ve gecikme faizi gibi adlar altında ilave ödeme alınmaktadır. Vergi mevzuatına göre ödenen gecikme zammı ve gecikme faizi genel olarak, verginin matrahından düşülememektedir.

2. 02

   Matrah ve vergi artırımı gibi haller neticesinde işletmeler ödeme yükümlülüğü altına girdikleri vergileri taksitle ödeme gibi seçenekler eşliğinde ödemeyebilmektedir. Takside bağlı olarak ödenen fazla tutarlar da mahiyet itibariyle her ne kadar finansman gideri olsa da vergi mevzuatına bağlı gecikme bedeli olarak işlem görecek ve matrahtan indirim konusu yapılamayacaktır.

3. 03

   Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile teşebbüs sahibinin veya serbest meslek erbabının suçlarından doğan tazminatlar vergi matrahından düşülememektedir. Bu kapsamda taksitlendirilmiş veya ertelenmiş olsa dahi başta vergi zıyaı ve usulsüzlük cezaları olmak üzere; kamu otoritesi tarafından tatbik edilen cezalar matrahtan düşülemeyecektir.

4. 04

   Vadesi geçmiş veya ertelenmiş olanlar dâhil olmak üzere; ödenecek olan Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi ve Katma Değer Vergisi vergi genel olarak matrahından indirilemeyecektir. Ancak Katma Değer Vergisinde indirimi kabul edilmeyen vergilen mahiyetine göre gider yâda maliyet olarak vergi matrahından indirilebilecektir.

5. 05

   Vadesi geçmiş veya ertelenmiş olanlar dâhil olmak üzere; ödenecek olan özel iletişim vergileri ile binek otomobillere ait motorlu taşıtlar vergisi (MTV) vergi matrahının tespitinde genel olarak indirim konusu yapılamayacaktır. Ancak faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu kapsamda ödediği MTV’ler indirim konusu yapılabilecektir.

6. 06

   Hizmetli ve işçilerin sigorta primleri Türkiye'de kâin sigorta şirketlerine veya emekli ve yardım sandıklarına ödenmiş olması ve emekli ve yardım sandıklarının tüzel kişiliği haiz bulunmaları şartıyla işletmeler açısından kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınabilmektedir. Buna göre sosyal güvenlik kurumlarına olan ertelenmiş ve taksitlendirilmiş borçlar mali mevzuat açısından gider/maliyet olarak dikkate alınamayacaktır.

7. 07

   555 Nolu VUK Tebliğine göre; kamuya olan borçların taksitlendirilerek vadesinin uzatılması satın alma gücü yönünden değer kaybına uğradığı için enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacağı düşünülmektedir.