TEMEL ÇERÇEVE
Hesabın işleyişi
Alıcılar tarafından ödeme süresi geçmiş olmasına rağmen ödemesi yapılmamış, işletme tarafından protesto edilmiş, yazı ile birden fazla istenmiş ya da dava veya icra safhasına geçilmiş olan senetli ve senetsiz alacaklar bu hesap aracılığıyla izlenir. Tahsili şüpheli hale gelen alacaklardaki artışlar (girişler) bu hesabın borç tarafına, eksilmeler (çıkışlar) ise bu hesabın alacak tarafına kaydedilir.
MUHASEBELEŞTİRME
Örnek kayıtlar
Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.
Artış kaydı
128 Şüpheli Ticari Alacaklar
XYZ Hesabı
Azalış kaydı
XYZ Hesabı
128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı
DENETİM VE MEVZUAT BAKIŞI
Vergisel açıdan dikkat edilecek hususlar
Parasal sınırlar ve oranlar, resmî kaynaklarda yayımlanan 2026 tutarlarıyla karşılaştırılmıştır.
- 01
Bu hesap, başka bir hesapta (Alıcılar, Alacak Senetleri vb.) takip edilen varlığın tahsilinin şüpheli hale gelmesi halinde kullanılmaktadır. Başka bir ifadeyle, bu hesap başka bir hesaptaki tutarı devir alarak kullanılmaktadır.
- 02
Tutarlılık Kavramı gereği şüpheli hale gelen tüm alacakların, bu hesapta takip edilmesi gerekmektedir. Ancak şüpheli hale gelen alacaklara ayrılan karşılığın mali açıdan gider olarak dikkate alınması için işlemin mahiyetinin vergi mevzuatında aranan şartları sağlıyor olması gerekmektedir.
- 03
Mal teslimi ve/veya hizmet ifası nedeniyle doğan KDV’nin tahsil edilememesi halinde tahsil edilemeyen KDV tutarları da şüpheli ticari alacaklara dâhil edilecektir.
- 04
Tahsili şüpheli hale gelen alacaklar değerleme gününde tasarruf değeri ile değerlendirileceği için bu alacaklara reeskont hesaplaması yapılmayacaktır.
- 05
Kamudan olan alacakların tahsili şüpheli (imkânsız) olmayacağı için, kamu alacaklarının tahsilinin şüpheli olmasından hareketle mali mevzuat açısından bu hesapta takip yapılmamalıdır.
- 06
Döviz cinsinden şüpheli hale gelen alacaklar da diğer alacaklar gibi kambiyo değerlemesine tabi tutulacaktır. Kambiyo artış ve azalışları bu hesabın bakiyesini etkileyebilecektir.
- 07
VUK mükerrer 298. Madde ile bu kapsamda çıkartılan 555 Nolu VUK Genel Tebliğine baktığımızda bu hesap grubunda yer alan “Verilen Depozito ve Teminatlar” hesabı hariç diğer hesap gruplarının parasal kıymet olarak dikkate alındığı görülmektedir. Dolaysıyla anılan hesap grubu hariç diğer hesap grubundaki iktisadi kıymetin tahsilinin şüpheli hale gelmesi nedeniyle bu hesapta takip edilmesi durumunda mahiyetine bakılarak enflasyon düzeltmesi işlemine tabi tutulmayacaktır.
Mevzuat dayanakları ve dipnotlar3 kaynak
- 334 Nolu VUK Genel Tebliği
- VUK 323. Madde
- Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı 21/02/2012 Tarih ve B.07.1.GİB.4.06.18.02-32323-7986-282 sayılı
