Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

İşletmeler tarafından yıllara yaygın olarak ifa edilen inşaat ve onarım işleri için yapılan harcamalar bu hesap aracılığıyla izlenir. Proje bazında da yapılan harcamalar maliyet kalemi olarak bu hesapta izlenir. Hesabın takibi yapılırken, 741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı ile dönem faaliyetinden kaynaklı faaliyet ve finansman gideri yansıtma hesaplarının alacağı karşılığında (751-761-771 ve 781 Kodlu hesaplar) bu hesabın borcuna kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Bir işin yıllara sâri inşaat kapsamında sayılabilmesi için; yapılan işin konusunun inşaat ve onarma işi olması, inşaat ve onarım işinin birden fazla takvim yılına sirayet edecek olması ve yapılan inşaat ve onarım işinin taahhüde bağlı olarak yerine getirilmesi gerekmektedir.

2. 02

   Geçici kabul tutanağı onay tarihine kadar yapılan harcamalar bu hesapta (740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı vasıtasıyla) takip edilirken, onay işlemleri sonrasında bu hesaptaki tutarlar 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına aktarılarak işlem yapılmaktadır. Başka bir ifadeyle, yıllara sâri inşaat işinin bitiş tarihi olarak geçici kabul tutanağının onay tarihi referans alınmaktadır.

3. 03

   Yıllara sari her inşaat ve onarma işinin hasılat ve giderlerinin ayrı bir defterde veya tutulmakta olan defterlerin ayrı sayfalarında takip edilmesi gerekmektedir.

4. 04

   İnşaat ve onarma işlerinde geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarih diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı veya fiilen bırakıldığı tarih bitim tarihi olarak kabul edilmektedir. Kurumlar vergisi matrahına dâhil edilme de bu tarihler referans alınmaktadır.

5. 05

   Yıllara sâri inşaat işinin birden fazla olması veya başkaca işlerle birlikte yapılması halinde tesisat, makina ve ulaştırma vasıtalarının amortismanları, bunların her işte kullanıldıkları gün sayısına göre dağıtılır.

6. 06

   Yıllara sâri inşaat işinin birden fazla olması veya başkaca işlerle birlikte yapılması halinde müşterek genel gider dağıtımı yapılırken yıllara sari inşaat işinin o dönemdeki harcamaları ile diğer işlerin o dönemdeki hasılatı oranlanarak (bir birine olan nispeti dikkate alınarak) dağıtım yapılır.

7. 07

   Yıllara sâri inşaat işinin bitim tarihinden sonra bu işlerle ilgili olarak yapılan giderler ile elde edilen hasılat, bu giderlerin yapıldığı veya hasılatın elde edildiği yılın kâr veya zararının tespitinde dikkate alınmaktadır.

8. 08

   Yıllara sâri inşaat işleri için Geçici Vergi Beyannamesi verilmez. Diğer işler için Geçici Vergi Beyannamesi verilmesi halinde yıllara sâri inşaat işi verilen geçici beyana yansıtılmaz.

9. 09

   Yıllara sari inşaat işine müstenit kur farkları dönem karı ile ilişkilendirilmeksizin yıllara sari inşaat işinin maliyet ve hasılatına kayıt edilir. Yıllara sari inşaat işinin bitiminde vergilendirmeye konu edilir.

10. 10

    İnşaat ve onarma işlerinde işin bitiminde inşaat ve onarma işlerinde geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihin, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı veya fiilen bırakıldığı tarihin bitim tarihi olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla herhangi bir tahsilat olmasa dahi işin bitim tarihleri esas alınarak hizmet ifa eden tarafından 7 gün içerisinde fatura düzenlenmesi ve tahakkuk kayıtlarının oluşturulması gerekmektedir. Aksi halde hem usule müteallik hükümlerden hem de dönemsellikten kaynaklı olarak işletmeler müeyyide ile muhatap olunulabilecektir.

11. 11

    İhale makamları veya işverenler tarafından şirketlerin tür değişikliği nedeniyle sözleşmesinin iptal edilmesi, yeni bir sözleşme imzalanması, ihalenin yeniden yapılması gibi durumlarda yıllara sâri inşaat işinin sona erdiği kabul edileceği için, kazanç söz konusu durumların gerçekleştiği dönemde vergilendirilecektir.

12. 12

    Yıllara sâri inşaat hizmeti karşılığında elde edilen hasılat ile hasılat üzerinden hesaplanan KDV tutarları üzerinden hem gelir/kurumlar vergisi yönünden hem de KDV yönünden ödemeyi yapan tarafından tevkifat yapılmalıdır.

13. 13

    Hizmet alan tarafından yıllara sâri inşaat işi için avans verilmesi halinde verilen avansların da gelir/kurumlar vergisi yönüyle tevkifata tabi tutulması gerekmektedir. Bilindiği üzere; tevkifata konu işlemde tevkifat yapma yükümlülüğü nakden veya hesaben ödeme yapılırken doğmaktadır.

14. 14

    Yıllara sâri inşaat işinin vergilendirilmesinde kurumlar/gelir vergisi yönüyle vergilendirme işin bitiminde meydana gelirken, KDV’de fatura düzenlenmesiyle Damga Vergisinde ise sözleşmenin yapılmasıyla doğmaktadır.

15. 15

    İlköğretim işlerine yönelik olarak yapılan yıllara sâri inşaat işinin sözleşmesi damga vergisinden muaf tutulmuştur.

16. 16

    Yıllara sâri inşaat onarım maliyetleri için oluşan farklar enflasyon düzeltmesine tabi tutulacaktır. Enflasyon düzeltmesine tabi tutulan bu hesaptaki artışlar 697 Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı’nın alacağı karşılığında bu hesaba borç kaydedilecektir.

17. 17

    Enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan farklar bu hesapta maliyet olarak dikkate alınacaktır.