Verilen Sipariş Avansları

İşletmeler tarafından fiili teslim yönüyle alımı daha sonradan yapılacak ticari malların alımına yönelik avans şeklinde yapılan ödemeler (harcamalar) bu hesapta izlenir. Avans ödemesi yapıldıkça bu hesabın borç tarafına kayıt yapılırken, avans ödemelerin iade dilmesi veya malın teslim alınması halinde bu hesabın alacak tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Yabancı para cinsinden alınan veya verilen avanslar yabancı para cinsinden olan borç ve alacak hükmündedir.

2. 02

   Dönem sonunda kur farkı değerlemesi yapılırken ülkemizde döviz borsasının olmadığı da dikkate alınarak verilen avanslar için dönem için MB tarafından açıklanan döviz alış kurunun, dönem sonunda ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca ilan edilecek olan döviz kurunun dikkate alınması gerekmektedir.

3. 03

   Döviz kurlarındaki farklılıklardan kaynaklı olarak oluşan farklar dönem kazancında dikkate alınacaktır.

4. 04

   Avans olarak döviz cinsinden yapılan ödemelerde döviz kurunda meydana gelen değişiklikler iktisap edilecek stok kaleminin maliyetine yansıtılır. Böylelikle avans olarak verilen bedellerin işletmeye olan maliyeti, iktisap edilen malın maliyetine dâhil edilir.

5. 05

   Verilen avansların geri alınamaması halinde bu avanslara şüpheli alacak karşılığı ayrılması konusunda iki farklı görüş bulunmaktadır. Birinci görüşe göre daha önce hasılat olarak dikkate alınmayan avanslar için karşılık ayrılarak hasılattan indirim yapılamaz. İkinci görüşe göre avanslar da ticari kazancın elde edilmesi ve idamesi ile ilgili olduğundan hareketle karşılık ayrılması yönündedir. Tarafımıza göre ise işletmelerin avans vermesinin gerçek mahiyetine bakılmalı ve bu yönde daha önceden verilmiş avansların varlığı (mutatlığı) mevcutsa karşılık ayrılabilmelidir.

6. 06

   İşle ilgili olmak kaydıyla, sözleşemeye, ilana veya kanunun emrine istinaden ödenen tazminatlar, zarar ve ziyanlar kazançtan indirim olarak dikkate alınmaktadır. Sözleşme yükümlülüğünün yerine getirilmemesinden kaynaklı olarak, verilen avansın geri alınamaması halinde bu kapsamda işlem tesis edilebilecektir.

7. 07

   Avans verilmesi ve alınması halinde fatura düzenlenmemiş ve/veya teslim yapılmamış olması kaydıyla KDV doğmaz. Ancak fatura düzenlenmesi halinde KDV’de vergiyi doğuran olay meydana gelir.

8. 08

   İthalat için avans verilmesi halinde KDV’de vergiyi doğuran olay, Gümrük Kanununa göre gümrük vergisi ödeme mükellefiyetinin başlaması, gümrük vergisine tabi olmayan işlemlerde ise gümrük beyannamesinin tescili tarihinde meydana gelmektedir.

9. 09

   Verilen Sipariş Avansları hesabına baktığımızda enflasyon düzeltmesi yapılması yönüyle bu hesabın içeriğinin mahiyetine bakılması gerektiği görülmektedir. Şöyle ki bu hesapta takip edilen tutar bir iktisadi kıymete bağlanmışsa yani ulusal paradaki değer kaybına rağmen satın alma gücünü koruyorsa; enflasyon düzeltmesi yapılması gerekmektedir. Şayet belirli bir mala ya da miktara özgülenmediyse yani ulusal paranın değer kaybıyla satın alma gücünü kaybetmişse bu içeriğe enflasyon düzeltmesinin yapılmaması gerekmektedir.

10. 10

    Verilen sipariş avansları için oluşan enflasyon farkları ilgili iktisadi kıymetin maliyet bedeline eklenecektir.