Devreden Katma Değer Vergisi

İşletmelerin teslim ve/veya hizmet ifası sonucunda hesapladıkları KDV ile indirim olarak dikkate aldıkları KDV’nin mukayesesi sonucunda işletmenin gideremediği KDV’lerin (Sonraki Döneme Devreden Katma Değer Vergisi) takibi bu hesap aracılığıyla yapılmaktadır. Takip işlemleri yapılırken 191 İndirilecek KDV hesabı ile 391 Hesaplanan KDV hesabının bakiyesinin karşılaştırılması yapılmakta; indirilecek KDV tutarının yüksek çıkması halinde aradaki fark bu hesabın borcuna, hesaplanan KDV tutarının yüksek çıkması halinde ise bu hesabın alacağına (eksi bakiye vermemek şartıyla) kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Devreden KDV işletmelerin varlığı olup, muhasebenin temel ilkelerinden Tam Açıklama Kavramı gereği sonraki döneme devreden KDV’lerin bu hesapta takip edilmesi gerekmektedir.

2. 02

   Bu hesapta yer alan tutarlar ile işletmeler tarafından verilen KDV beyannamelerindeki sonraki döneme devreden KDV tutarlarının örtüşmesi gerekmektedir. Aksi durum re’sen takdir sebebi olduğu gibi usule müteallik hükümler nedeniyle cezai yaptırıma da konu edilebilmektedir.

3. 03

   Önceki dönemde indirim konusu yapılan KDV’lerin indirimlerden çıkartılması halinde varsa devreden KDV’de değişiklik olacaktır. Bu nedenle bu hesapta da düzeltme kayıtlarının yapılması gerekmektedir.

4. 04

   İndirimli orana tabi işlemler ve tevkifat iadesi gibi bir kısım KDV iade taleplerinde iade talep edilen tutar giderilmeyen KDV’ye yönelik olduğu için sonraki döneme devreden KDV tutarının içerisinden çıkartılması gerekmektedir.

5. 05

   KDV iade talebinin gerçekleştirilmesi sürecinde işletmenin tenzil talebi nedeniyle iadesi yapılacak tutarların azalması halinde; iadesi talep edilen tutar sonraki döneme devreden tutardan düşüldüğü için iade talebindeki düşüşlerin sonraki döneme devreden KDV’ye ilave edilmesi gerekmektedir. Benzer şekilde KDV iade talebinde bulunulduktan sonra çeşitli nedenlerle iade talebinin tutarının artırılmak istenilmesi halinde artırımı talep edilen tutar kadar sonraki döneme devreden KDV tutarının azaltılması gerekmektedir.

6. 06

   Re’sen takdir işlemlerinin yapıldığı hallerde yüklenimlerinin reddedilmesi doğrudan sonraki döneme devreden KDV’yi etkilemeyecektir. Ancak yüklenimlerin reddi yanı sıra iade talep edilen tutarın reddedilmesi ve/veya indirimlerin reddedilmesi sonraki döneme devreden KDV tutarını etkileyebilecektir.

7. 07

   İhraç kayıtlı teslimden kaynaklı olarak KDV iade talebinde bulunulması halinde talep edilen tutardaki reddiyat sonraki döneme devreden KDV tutarını etkilemeyecektir.

8. 08

   Matrah artırımına yönelik yasal düzenlemelerine bakıldığında bu düzenlemelerin “Sonraki döneme devreden KDV’ye” şümulünün olmadığı görülmektedir. Son zamanlardaki mali idarenin çalışmalarında bu durumun dikkate alınarak, sonraki döneme devreden KDV boyutuyla da olayın ele alındığı illiyet bağından kaynaklı tarhiyat çalışmalarının yapıldığı görülmektedir.

9. 09

   Hem 555 Nolu VUK Genel Tebliğine hem de bu konuya ilişkin diğer yasal mevzuatlara bakıldığında bu hesabın parasal kıymet olarak değerlendirildiği görülmektedir. Başka bir ifadeyle, bu hesaba enflasyon düzeltmesinin yapılmaması gerekmektedir.