Kazanılmamış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri

Bu hesap, finansal kiralamanın yapıldığı tarihte kiralama işlemlerinden doğan alacaklar ile kira ödemelerinin bugünkü değeri arasındaki farkı gösteren ve mahiyet itibariyle henüz kazanılmamış olan finansal kiralama faiz gelirlerinin izlendiği hesaptır. Bu hesap aynı zamanda aktifi düzenleyici pasif karakterli bir hesaptır. Henüz kazanılmamış olan finansal kiralama işlemine yönelik artışlar bu hesabın alacak tarafına kayıt edilirken, bu kapsamdaki finansal kiralamanın elde edilmesi halinde bu hesabın borç tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Vergi mevzuatı açısından bir işlemin finansal kiralamaya konu edilebilmesi için aşağıdaki şartları taşıyor olması gerekmektedir; i. İktisadî kıymetin mülkiyetinin kira süresi sonunda kiracıya devredilmesi, ii. Kiracıya kira süresi sonunda iktisadi kıymeti rayiç bedelinden düşük bir bedelle satın alma hakkı tanınması, iii. Kiralama süresinin iktisadi kıymetin ekonomik ömrünün % 80’inden daha büyük bir bölümünü kapsaması, iv. Sözleşmeye göre yapılacak kira ödemelerinin bugünkü değerlerinin toplamının iktisadi kıymetin rayiç bedelinin % 90’ından daha büyük bir değeri oluşturması.

2. 02

   Kira ödemelerinin bugünkü değeri; kira ödemelerinin, sözleşme tarihinde, kiralamada kullanılan faiz oranı dikkate alınarak hesaplanan bugünkü değerlerinin toplamıdır.

3. 03

   Finansal kiralamada kullanılan faiz oranı tespit edilemiyorsa, kiracının kiralamaya konu iktisadi kıymeti satın almak için aynı vade ile borçlanmak istemi halinde bu vade için katlanması gereken faiz oranı finansal kiralamada kullanılacak faiz oranı olarak dikkate alınmaktadır.

4. 04

   Kiralamada kullanılan faiz oranı; kira ödemeleri ile garanti edilmemiş kalan değer toplamının bugünkü değerini, kiralamaya konu iktisadi kıymetin rayiç bedeline eşitleyen ıskonto oranıdır.

5. 05

   Finansal kiralama sözleşme tutarı ile finansal kiralamayla ilgili kira ödemelerinin bugünkü değeri arasındaki fark "Kazanılmamış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri" olarak bu hesaba alacak şeklinde kaydedilmektedir. Kiralama sözleşmesine uygun olarak tamamlanan ve her dönem sonunda hesaplanan izleyen döneme ait faiz gelirleri tutarı bu hesaba borç kaydedilirken 124 Kazanılmamış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri hesabına alacak kaydı ile aktarılması gerekmektedir.

6. 06

   Finansal kiralamaya konu iktisadi kıymetin Finansal Kiralama Şirketi tarafından satın alınması sırasında TL cinsinden veya döviz cinsinden kredi kullanılmışsa kullanılan kredinin faizi ile kur farkı sözleşme yapılmadan önceki dönem için iktisadi kıymetin maliyetin bedeline dâhil edilir. Sözleşme yapıldıktan sonraki dönemler için ise gider olarak dikkate alınır.

7. 07

   6361 Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanununun 37. Maddesine göre, Finansal kiralama sözleşmeleri ve bu sözleşmelerin devrine ve tadiline ilişkin kâğıtlar ile bunların teminatı amacıyla düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden, bu kâğıtlara yönelik işlemler ise harçtan istisna tutulmaktadır.

8. 08

   Finansal kiralama işlemlerinde KDV oranı genel olarak %20 şeklinde belirlenmiştir. Ancak 16.12.2011 tarihli ve 2011/2604 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile % Oranında Katma Değer Vergisine tabi teslim ve hizmetleri gösteren sahip olanlara, yatırım teşvik belgesi kapsamındaki makine ve teçhizatın Finansal Kiralama şirketlerince kiralanması eklenmiş olup, bu kapsamda olanların KDV oranı % olarak belirlenmiştir.

9. 09

   Finansal kiralamanın konusu binek otomobil ise özellikli durum oluşmaktadır. Şöyle ki binek otomobili olarak kiralanan varlık kira süresinin sonunda kiracıya teslim edilecekse KDV Kanunu 30/b kapsamında indirim konusu yapılamayacaktır. Ancak kira süresinin sonunda kiracıya teslim edilmeyecekse GVK 40. Madde kapsamındaki kısıtlama (329 Seri No.lu GVK Genel Tebliği ile 2025 yılında uygulanmak üzere 37.000 TL ye kadar olan tutarın KDV’si ) eşliğinde indirim konusu yapılabilecektir. Ancak bu durum kiraya verenden bağımsız bir durum olduğu için kira veren tarafından kiracının durumu gözetilmeksiniz mahiyetine göre KDV hesaplaması gerekecektir.

10. 10

    555 Nolu VUK Genel Tebliği ve bu konudaki sirkülerler tetkik edildiğinde Kazanılmamış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri hesabı enflasyon düzeltmesi açısından parasal kıymet olarak değerlendirilmektedir. Başka bir ifadeyle, enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaması gerekmektedir.