İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı

İştirak paylarının borsada veya piyasa değerlerinde önemli ölçüde ya da sürekli olarak değer azalması olduğu tespit edildiğinde ortaya çıkacak zararların karşılanması amacı ile ihtiyatlılık kavramı eşliğinde ayrılması gereken karşılıklar bu hesapta izlenir. Bu hesap aktif düzenleyici, pasif karakterli bir hesaptır. Hesaba yönelik artışlar (girişler) bu hesabın alacak tarafına kayıt edilirken, çıkışlar (azalışlar) hesabın borç tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Değer düşüklüğü hesabı ihtiyatlılık kavramı gereğince kullanılmaktadır. Ancak buradaki değer düşüklüğünün sonuç hesaplarına yansıtılmasında vergiden bağışık olabilmesi için vergi mevzuatının karşılık ayırmaya müsaade ediyor olması gerekmektedir. Örneğin hisse senetleri alış bedeli ile değerlendirildiği için hisse senetlerinin borsa değerinin düşmesi karşılığında ayrılan karşılık vergi mevzuatı açısından gider olarak kabul görmeyecektir.

2. 02

   İştirak payları grubunda yer alan bir kısım varlıkların borsada işlem görmediği gerçeği dikkate alındığında olağan şartlarda getiri ile birlikte değerlendirileceği için değer düşüklüğü oluşmayacaktır. Ancak menkul kıymetin getirisinin değişken olması ve/veya döviz veya başkaca bir getiriye endeksli olması halinde değer düşüklüğü doğabilecektir.

3. 03

   Kendisine karşılık ayrılmış olan menkul kıymet elden çıkarıldığında veya değer düşüklüğünün gerçekleşmemesi halinde bu hesaba borcuna kayıt yapılırken karşılık tutarı 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına aktarım yapılarak kapatılması gerekmektedir.

4. 04

   Enflasyon düzeltmesi açısından baktığımızda iştirakler değer düşüklüğü karşılığına enflasyon düzeltmesi yaparken iki hususa dikkat edilmesi gerektiği görülmektedir. Birinci hususu karşılıklara enflasyon düzeltmesi yapılabilmesi için karşılığın dayanağı olan iktisadi kıymetin 555 Nolu Tebliğe göre parasal olmayan kıymet olması gerekmektedir. İkinci husus ise ayrılan karşılığın VUK hükümlerine göre gider ya da maliyet olarak dikkate alınabiliyor olması gerekmektedir.