Yapılmakta Olan Yatırımlar

İşletmelerin maddi duran varlıklarının yapım ve inşası süresince bunlara özgü olarak yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik hizmetlerine yönelik harcamalar, bu hesap aracılığıyla izlenir. Bu kapsamda yapılan harcamalar bu hesabın borç tarafına kayıt edilirken, yapım ve inşa sürecinin tamamlanmasını müteakip ilgili hesaba yapılacak kayda mukabil bu hesabın alacak tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   İktisadi işletmelere dâhil olan gayrimenkuller maliyet bedeliyle değerlendirilmektedir. Mahiyet itibariyle gayrimenkul sayılan yatırımların değerlendirilmesinin maliyet bedeline göre yapılması gerekmektedir.

2. 02

   Yer altı ve yer üstü düzenlemeleri mahiyet itibariyle yapılmakta olan yatırımlar olduğu gibi aynı zamanda gayrimenkullerin mütemmim cüzünü teşkil etmektedir.

3. 03

   VUK hükümlerine göre maliyet bedeli iktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veya değerinin artırılması münasebetiyle yapılan ödemelerle bunların dayanağını oluşturan tüm giderlerin toplamını ifade etmektedir.

4. 04

   Yapılmakta olan yatırımlar için aşağıda sayılan harcamaların yapılmakta olan yatırımın maliyetine eklenmesi gerekmektedir;

   • Yapılmakta olan yatırımlarla doğrudan ilgili; gümrük vergileri, gümrük komisyonları, yükleme, boşaltma, nakliye ve montaj giderleri,
   • Yapılmakta olan yatırımlarla doğrudan ilgili; resim ve harçlar, noter, tapu, mahkeme, değer tespiti, danışmanlık, komisyon ve ilan giderleri,
   • Yapılmakta olan yatırımların finansmanında kullanılan kredilere ait faiz giderleri ve bunlara ilişkin kur farkları,
   • Yapılmakta olan yatırımlarla ilgili sigorta giderleri ile mevcut bir binanın satın alınarak yıkılmasından ve arsasının tesviyesinden mütevellit giderler,
5. 05

   Yapılmakta olan yatırımlarla ilgili olarak hibe alınmışsa söz konusu hibe bedelleri maliyetten indirilebilecektir.

6. 06

   Yapılmakta olan yatırımların kullanıma hazır hale gelmesinden sonra amortisman ayrılması gerekmektedir. Kullanıma hazır hale gelmeyen ve mahiyet itibariyle yapılmakta olan yatırımlar için amortisman gideri oluşmayacaktır.

7. 07

   Yapılmakta olan yatırımların finansmanının nakdi sermeye artışı ile karşılanması ve yatırımı teşvik belgesi kapsamında olması halinde yatırım teşvik belgesinde yer alan sabit yatırım tutarı ile sınırlı olmak üzere 25 puan ilave edilmek suretiyle söz konusu indirim uygulanacaktır.

8. 08

   Yatırımı teşvik belgesi kapsamında olan yatırımlarda yatırıma katkı tutarı ve yatırıma katkı oranı da dikkate alınarak indirimli kurumlar vergisi ödenebilmektedir. Buna ilave olarak, sanayi sicil belgesine haiz işletmeler aynı dönemde üretim faaliyetlerinden veya ihracat faaliyetlerinden kazanç elde etmiş olmaları halinde, hem Kanunun 32. maddesinin yedinci ve sekizinci fıkraları kapsamında 1 puanlık indirimden hem de Kanunun 32/A maddesi kapsamında yatırım teşvik belgelerindeki vergi indirim oranına göre indirimli kurumlar vergisinden aynı anda yararlanmaları söz konusu olabilmektedir.

9. 09

   7529 Sayılı Kanun’la VUK Mükerrer 298. Maddesinin A fıkrasına 10. Bent eklenmiştir. Anılan madde kapsamında;

   • Muhasebe standartları uyarınca yapılmakta olan yatırımlar hesabında takip edilen tutarların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucunda oluşan ve bu hesabın alt hesabında izlenen düzeltme farkları, bilançonun pasifinde özel bir fon hesabında gösterilir ve dönem kazancının tespitinde dikkate alınmaz denilmiştir.
   • Özel fon hesabında bulunan bu tutarlar, yatırımın tamamlanarak ilgili iktisadi kıymetin aktifleştirilmesi gereken dönem ile bu dönemi takip eden dört hesap dönemi içerisinde eşit taksitler halinde dönem kazancının tespitinde dikkate alınacağı belirtilmiştir.
   • Özel fon hesabında izlenen ve dönem kazancının tespitinde dikkate alınmayan tutarlar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak bu Kanun uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılacağı belirtilmiş ve hesaplarda izlenen tutarlara ayrıca enflasyon düzeltmesi uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır.
   • Yatırım döneminde veya iktisadi kıymetin aktifleştirilmesinden sonra işin bırakılması veya özel fon hesabında izlenen söz konusu tutarların bir kısmının veya tamamının başka bir hesaba nakledilmesi ya da işletmeden çekilmesi hallerinde, bu bent uyarınca dönem kazancında dikkate alınmayan tutarlar; işin bırakıldığı veya özel fon hesabının kısmen veya tamamen bu bent hükümlerine aykırı şekilde kullanıldığı dönemin kurum kazancının tespitinde dikkate alınacağı da düzenlenmiştir.