TEMEL ÇERÇEVE
Hesabın işleyişi
İşletmeler tarafından maden üstündeki örtüleri kaldırmak, maden yataklarına girmek, bu yataklarla yerüstü arasında genel kütlenin tüketilmesine kadar sürekli bir bağlantı kurmak ve maden yataklarını üretime elverişli parçalara bölmek, gerek insanların gerekse araçların gidip gelmesini ve taşıma işlemini sağlamak gibi amaçlar için yapılan harcamalar bu hesap aracılığıyla izlenir. Bu kapsamda harcama yapılması halinde bu hesabın borç tarafına kayıt yapılırken, yapılan harcamanın doğrudan (amortismana tabi tutmadan) gider yazılması veya amortisman yoluyla itfa edilmesi halinde ise bu hesabın alacak tarafına kaydedilir.
MUHASEBELEŞTİRME
Örnek kayıtlar
Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.
Artış kaydı
272 Hazırlık ve Geliştirme Giderleri
XYZ Hesabı
Azalış kaydı
XYZ Hesabı
272 Hazırlık ve Geliştirme Giderleri
DENETİM VE MEVZUAT BAKIŞI
Vergisel açıdan dikkat edilecek hususlar
Parasal sınırlar ve oranlar, resmî kaynaklarda yayımlanan 2026 tutarlarıyla karşılaştırılmıştır.
- 01
Petrol işlemlerinden kuyu açma, temizleme, derinleştirme, bitirme veya bu işlemlere hazırlık için yapılan işçilik, yakıt, tamir ve bakım, nakliye, ikmal, malzeme vb. gider kayıtları bu hesap aracılığıyla izlenir.
- 02
İstanbul Sismik Riskin Azaltılması ve Acil Durum Hazırlık Projesi (İSMEP) kapsamında, İstanbul Valiliğine bağlı olarak faaliyet gösteren İstanbul Proje Koordinasyon birimine yapılacak teslim ve hizmetler, finansmanı yabancı devletler, uluslararası kurum ve kuruluşlarca karşılanmak şartıyla 31/12/2025 tarihine kadar KDV’den istisna tutulmuştur.
- 03
Hazırlık ve geliştirme evresinde aktifleştirilen bu harcamalar, daha sonra çıkarılabilir rezerv miktarı göz önünde tutularak bulunacak amortisman emsaline göre itfa edilebilecektir.
- 04
Amortisman tutar ve oranı her bir işletmeye özgü olarak, cevherin azalmasına bağlı belirlenmektedir. Bu belirleme işlemi işletmelerin müracaatı üzerinde Maliye ve Sanayi Bakanlıkları tarafından yapılmaktadır.
- 05
İşletme ruhsatı alındıktan sonra üretime hazırlık ve geliştirme giderleri kapsamında yapılan projelendirme ve mühendislik giderleri için yapılan ödemelerdeki KDV tutarı, KDV iade talebinde yüklenime pay verme yöntemiyle dikkate alınabilecektir.
- 06
555 Nolu VUK Genel Tebliği ile bu Tebliğin ekine baktığımız zaman bu hesabın parasal olmayan kalem olarak dikkate alındığı görülmektedir. Diğer bir ifadeyle bu hesap grubunda yer alan iktisadi kıymetlerin enflasyon düzeltmesine tabi tutulması gerekmektedir.
- 07
Enflasyon düzletmesi yapılırken düzletmeye/taşımaya esas tarih belirlenirken yasal defterlere kayıt tarihinin esas alınması gerekmektedir.
Mevzuat dayanakları ve dipnotlar5 kaynak
- Tek Düzen Hesap Planı Muhasebe Uygulama Genel Tebliği
- KDV Uygulama Genel Tebliği
- VUK 316. Madde
- 22.02.2016 tarih ve 39044742- KDV.21-14541 sayılı Özelge
- 555 Nolu VUK Tebliğ 2. Madde
