Gelir Tahakkukları

İşletmenin doğrudan faaliyet konusuna girmeyen faaliyetlerinden kaynaklı olarak ilerleyen yıllarda tahsili beklenen ancak dönem itibariyle tahakkuku gerçekleşmiş olan alacaklar bu hesap aracılığıyla izlenir. Cari dönem sonlarında, cari döneme ait olarak hesaplanacak tutarlar 181 Gelir Tahakkukları Hesabının borcu karşılığında bu hesabın alacak tarafına çıkış kaydı yapılmaktadır.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Faiz gelirleri gibi bir kısım alacaklar tevkifat usulüyle kaynağında vergilendirilmektedir. Bu gibi hallerde vergi indirimleri gelirin beyana yansıtıldığı takvim yılında/hesap döneminde dikkate alınarak yapılmalıdır.

2. 02

   İş yerinin kiraya verilmesi neticesinde oluşan gelir tahakkuklarında hizmet alıcısının mükellefiyeti bulunuyorsa hem gelir/kurumlar vergisi yönüyle hem de KDV yönüyle karşı taraf için tevkifat yükümlülüğü doğacaktır. Tevkifat yükümlülüğünün yerine getirilmemesinden ise alıcı ile satıcı müteselsil olarak sorumlu tutulabilecektir.

3. 03

   Bu kapsamda elde edilen diğer gelirlerin sözleşmeye bağlı olarak elde edilmesi halinde sözleşmenin damga vergisine konu edilip edilmediğinin kontrol edilmesi gerekmektedir.

4. 04

   Ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olup tahakkuku gerçekleşmiş ancak tahsili sonradan şüpheli hale gelmiş olan alacaklar için karşılık ayrılabilecektir.

5. 05

   Alacağın tahsilinin şüpheli hale gelmesinden kaynaklı karşılık ayrılabilmesi için alacağın ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olması ve aynı zamanda bu alacağın dava veya icra safhasında bulunması veya yapılan protesto veya yazı ile bir defadan fazla istenilmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş belli tutarın altındaki alacak olması gerekmektedir. (588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ile 1.1.2026'dan itibaren 25.000 TL'yi aşmayan alacaklar.)

6. 06

   Tahakkukun tahsilinin şüpheli sayılabilmesi için alacağın teminata bağlanmamış olması ya da teminata bağlanmışsa da teminat kapsam ve tutarının alacak tutarından düşük olması gerekmektedir. Ayrıca tahsili şüpheli hale gelen alacağın kamu alacağı niteliğinde olmaması gerekmektedir. özelgesi

7. 07

   Borçlunun iflası ya da konkordato ilan etmesi gibi hallerde alacak muaccel hale geleceği için bu kapsamdaki alacakların, bu hesaptan çıkartılarak 181 Gelir Tahakkukları Hesabının borç tarafına kayıt yapılması gerekmektedir.

8. 08

   Tahakkuku gerçekleşmiş ancak tahsili şüpheli hale gelmiş alacaklar üzerinden daha önceden KDV hesaplaması yapılmışsa tahsil edilemeyen KDV tutarları da şüpheli ticari alacaklara dâhil edilecektir.

9. 09

   Döviz cinsinden şüpheli hale gelen bu kapsamdaki alacaklar da diğer alacaklar gibi kambiyo değerlemesine tabi tutulacaktır. Kambiyo artış ve azalışları bu hesabın bakiyesini etkileyecektir.

10. 10

    Tahakkuku gerçekleşmiş ve tahsili şüpheli hale gelmiş alacaklar değerleme gününde tasarruf değeri ile değerlendirileceği için bu alacaklara ayrıca reeskont hesaplaması yapılmayacaktır.

11. 11

    Gelir Tahakkukları hesabı 555 Nolu Tebliğ ve ekine bakıldığına enflasyon düzeltmesi açısından parasal kıymet olarak değerlendirildiği görülmektedir. Bu kapsamda anılan hesap için enflasyon düzeltmesine olanak bulunmamaktadır.