Satıcılar

Satıcılar hesabı, işletmelerin faaliyet konusuna uygun mal teslimi ve hizmet ifası (finansal kiralama işlemi dâhil) karşılığında satıcılardan senetsiz olarak borçlandığı ve bu borcun bir yıldan kısa sürede tahsilinin öngörüldüğü işlemin takip edildiği hesaptır. İşletmelerin mal veya hizmet alımı sonucundaki borçlarındaki artışlar bu hesabın alacak tarafına kayıt edilirken, ödeme veya başka nedenlerle eksilmeler olduğu zaman bu hesabın borç tarafına kayıt yapılır.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Bu hesap, işletmenin faaliyet konusunu oluşturan finansal kiralamalar dâhil mal ve hizmet alışlarından kaynaklanan senede bağlanmamış borçlarını kapsar. Dolayısıyla işletmelerin faaliyet konusunu oluşturmayan alışlarından kaynaklı senetsiz borçlar, bu hesapta takip edilmemelidir.

2. 02

   Senede bağlanmayan vadeli alışlar uygulamada tarafların güven derecesine göre değişmekle birlikte sözleşmeye dayalı olarak yapılmaktadır. Bu durumda sözleşmeye bağlı olan borçların sözleşmesinden kaynaklı olan damga vergisinin kontrolü yapılmalıdır.

3. 03

   Satıcılarla yapılan mutabakatla borcun vadesi uzatılmış ve yeni vade 1 yıldan fazla süreye çıkartılmışsa buradaki borcun uzun vadeli yabancı kaynaklar bölümündeki muadiline (420 Satıcılar Hesabı) aktarılmalıdır.

4. 04

   Satıcılar hesabında yer alan tutarın yeni vadeden dolayı değişmesi halinde değişikliğe müstenit yeni duruma göre ilave olarak KDV hesaplamasının yapılması gerekmektedir. Vade farkı KDV kanununun 24. Maddesine göre matraha dâhil unsurlar arasında sayılmıştır.

5. 05

   Uygulamada kasa ıskontosu olarak da bilinen alıcının erken ödeme yapmasından kaynaklı olarak satıcının fiyatta indirime gitmesine uygulama da rastlanılmaktadır. Bu durumda satıcılar hesabının tutar olarak azaltılması gerektiği gibi, alıma konu varlığın tutarının da azaltılması gerekmektedir. Bu kapsamda varlık hala stoklarda ise stok kalemlerinden düşülmesi, satılmışsa maliyetten düşülmesi gerekmektedir. Ayrıca bu durumda fatura düzenlenerek KDV hesaplamasının da yapılması gerekmektedir.

6. 06

   Senede bağlı olmayan borçlar mukayyet yani kayıtlı değerle değerlendirilir. Ancak yabancı para cinsinden olan borçların ülkemizde yabancı para borsasının olmadığı da dikkate alınarak, yıl içinde MB tarafından açıklanan, yılsonunda ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca açıklanan döviz kuruna göre değerlemeye tabi tutulması gerekmektedir. MB tarafından açıklanan döviz kurunun dikkate alındığı hallerde (dönem içinde) senetsiz borçlar için döviz alış kurunun dikkate alınması gerekmektedir.

7. 07

   İşletmenin faaliyet konusuyla ilgili olmak kaydıyla ilişkili kişilerden satın alınan mal ve hizmetler de bu hesapta takip edilir. İlişkili kişilerle yapılan işlemlerde emsaline uygun olmasına önemle dikkat edilmesi gerekmektedir.

8. 08

   Bu hesapta olup da tahsilinden vazgeçilen alacaklar olması halinde yani satıcıların konkordato veya sulh yoluyla alacağından vazgeçmesi halinde bu alacaklar özel bir karşılık hesabı ile takip edilir. Alacaklının alacağından vazgeçtiği tarihten itibaren 3 yıl içinde zarardan itfa edilememesi halinde söz konusu tutar kazanca dahil edilir.

9. 09

   Enflasyon düzeltmesi açısından satıcılar hesabına bakıldığında alıcılar hesabının 555 Nolu VUK Tebliğine göre parasal kıymet olarak görüldüğü bilinmektedir. Başka bir ifadeyle, bu hesap için enflasyon düzeltmesi yapılmayacaktır.