Borç Senetleri

Borç senetleri hesabı, işletmelerin faaliyet konusuna uygun mal teslimi ve hizmet ifası (finansal kiralama işlemi dâhil) karşılığında satıcılara senetli olarak borçlandığı ve bu borcun bir yıldan kısa sürede ödeneceğinin öngörüldüğü hesaptır. İşletmelerin mal teslimi ve hizmet ifası alımı sonucundaki senetli borçlarındaki artışlar bu hesabın alacak tarafına, eksilmeler olduğu zaman bu hesabın borç tarafına kayıt yapılır.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Borç senetleri hesabı, işletmenin faaliyet konusunu oluşturan finansal kiralamalar dâhil mal ve hizmet alımından kaynaklanan senede bağlanmış borçlarını kapsamaktadır. Dolayısıyla hatır senedi gibi işletmelerin faaliyeti sonucu edinilmeyen senetler bu hesapta takip edilmemelidir.

2. 02

   Bu hesapta yer alan senetler için damga vergisi ödemesinin yapılıp yapılmadığının kontrol edilmesi gerekmektedir.

3. 03

   Borç senetlerinin yenilenerek vadesinin uzatılması halinde uzatılan vade 1 yıldan fazla süreye sahipse buradaki senedin uzun vadeli yabancı kaynaklar bölümündeki muadiline (421 Borç Senetleri) aktarılmalıdır.

4. 04

   Senedin vadesindeki değişiklik veya endekslenmesinden kaynaklı değişiklik nedeniyle borç bedelinin artması halinde artış için satıcı tarafından ayrıca KDV hesaplanması gerekmektedir.

5. 05

   Borç senetleri değerleme gününde işletmeler tarafından dilenmesi halinde iskontolu haliyle (tasarruf değeri) değerlendirilebilecektir. Bu takdirde senette faiz nispeti açıklanmışsa bu nispet, açıklanmamışsa MB resmi ıskonto haddinde bir faiz uygulanır. Ancak belirtmekte fayda görülmektedir ki alacak senetlerini reeskonta tabi tutarak değerleme yapan işletmelerin, borç senetlerini de reeskonta tabi tutarak değerleme yapması gerekecektir.

6. 06

   Yabancı para cinsinden olan borçların ülkemizde yabancı para borsasının olmadığı da dikkate alınarak, yıl içinde MB tarafından açıklanan, yıl sonunda ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca açıklanan döviz kuruna göre değerlemeye tabi tutulması gerekmektedir. MB tarafından açıklanan döviz kurunun dikkate alındığı hallerde (dönem içinde) senetli borçlar için döviz alış kurunun dikkate alınması gerekmektedir.

7. 07

   İşletmenin faaliyet konusuyla ilgili olmak kaydıyla ilişkili kişilerden senetli olarak satın alınan mal ve hizmetler de bu hesapta takip edilir. İlişkili kişilerle yapılan işlemlerde emsaline uygun olmasına önemle dikkat edilmesi gerekmektedir.

8. 08

   Bu hesapta olup da tahsilinden vazgeçilen alacaklar olması halinde yani satıcıların konkordato veya sulh yoluyla alacağından vazgeçmesi halinde bu alacaklar özel bir karşılık hesabı ile takip edilir. Alacaklının alacağından vazgeçtiği tarihten itibaren 3 yıl içinde zarardan itfa edilememesi halinde söz konusu tutar kazanca dâhil edilir. Zararla itfa edilmesi halinde ise alıcıların vazgeçmiş olduğu bu alacaklar, borçlular nezdinde vergilendirilmeye konu edilmemiş olacaktır.

9. 09

   Enflasyon düzeltmesi açısından borç senetleri hesabına bakıldığında alıcılar hesabının 555 Nolu VUK Tebliğine göre parasal kıymet olarak görüldüğü bilinmektedir. Başka bir ifadeyle, bu hesap için enflasyon düzeltmesi yapılmayacaktır.