Diğer Çeşitli Borçlar

Mahiyeti itibariyle ticari olmamakla birlikte diğer borçlar grubunda yer alan hesaplardan herhangi birine dâhil edilemeyen borçlar diğer çeşitli borçlar hesabında izlenilmektedir. Ticari mahiyette olmayan diğer çeşitli borçlardaki artışlar bu hesabın alacak tarafına kayıt edilirken, ödemenin yapılması veya yükümlülüğün sonlanması halinde bu hesabın borç tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Diğer çeşitli borçlar normal şartlarda sıklıkla kullanılan bir hesap türü değildir. Bu nedenle bu hesapta yer alan kayıtların özellikle tetkik edilmesi ve gerçek mahiyetinin vergi mevzuatı açısından irdelenmesi gerekmektedir.

2. 02

   VUK hükümlerine göre senede bağlı olmayan borçlar mukayyet değerle değerlendirilmektedir. Buradaki borçlanmanın döviz cinsinden olması halinde değerleme gününde değerleme işlemi Hazine ve Maliye Bakanlığınca ilan edilen döviz kuru dikkate alınırken, yıl içindeki değerlemede MB döviz alış kurunun dikkate alınması gerekmektedir.

3. 03

   Diğer borçlar hesabında yer alan kaynak işletmelerce senede bağlı olarak edinilmişse bu senet iskontolu haliyle (tasarruf değeri) değerlendirilebilecektir. Bu takdirde senette faiz nispeti açıklanmışsa bu nispet, açıklanmamışsa MB resmi ıskonto haddinde bir faiz uygulanacaktır.

4. 04

   Yabancı para cinsinden olan borçların ülkemizde yabancı para borsasının olmadığı da dikkate alınarak, yıl içinde MB tarafından açıklanan, yıl sonunda ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca açıklanan döviz kuruna göre değerlemeye tabi tutulması gerekmektedir. MB tarafından açıklanan döviz kurunun dikkate alındığı hallerde (dönem içinde) senetli borçlar için döviz alış kurunun dikkate alınması gerekmektedir.

5. 05

   Diğer borçlar hesabının mahiyetinin tetkikinde örtülü sermaye hükümlerine, transfer fiyatlandırması hükümlerine ve finansman gider kısıtlaması hükümlerine ayrıca dikkat edilmesi gerekmektedir.

6. 06

   Diğer borçlar hesabı sıklıkla kullanılan bir hesap olmadığı için bu hesap kalemi kullanılırken muhasebenin temel ilkelerinden olan Tutarlılık Kavramına riayet edilip edilmediği de tetkik edilmelidir.

7. 07

   VUK mükerrer 298. Madde ile bu kapsamda çıkartılan 555 Nolu VUK Genel Tebliğine baktığımızda bu hesap grubunda yer alan hesap gruplarının parasal kıymet olarak dikkate alındığı görülmektedir. Mahiyet itibariyle parasal olmayan kıymet tanımına giren bir iktisadi kıymet değilse bu hesabında enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaması gerekmektedir.