Diğer Borç ve Gider Karşılıkları

Mahiyet itibariyle borç ve gider karşılığı olmakla birlikte bu hesap grubunda daha önce açıklanan arasında yer almayan kısa vadeli borç ve giderler bu hesap aracılığıyla izlenir. Bu kapsamda borç ve gider karşılığı ayrıldığında bu hesabın alacak tarafına kayıt yapılırken, ayrılan karşılığın ilgili hesaba aktarılması veya herhangi bir nedenle ortadan kalkması halinde bu hesabın borç tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Beyana dayalı vergilendirme sistemimizde kimi hallerde beyan dışında da (re’sen, ikmalen, idarece tarh) tarhiyat yapılabilmektedir. Bu gibi hallerde işlem süreci, tarh, tebliğ, tahakkuk ve tahsil şeklinde ilerlemektedir. Tarh ve tahsil arasındaki süre için ihtiyatlılık kavramı gereği bu kapsamda karşılık ayırabilecektir.

2. 02

   İşletme adına re’sen, ikmalen ve idarece tarhiyat yapılması halinde vergi aslı ve vergi cezası için karşılık ayrılabilecektir. Ancak ayrılan bu karşılıklar vergi mevzuatı açısından gider olarak dikkate alınamayacaktır.

3. 03

   Re’sen, ikmalen ve idarece tarhta; tarh ve tebliğ edilen vergisinin kesinleşmesi için tahakkuk etmiş olması gerekmektedir. Tahakkuk ise beyan dışı tarhiyatın tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde gerçekleşmektedir. Ancak tebliğ konusunun dava konusu yapılması veya uzlaşma müessesinin işletilmesi gibi hallerde tahakkuk anılan işlemlerin tarihlerine göre değişiklik göstermektedir.

4. 04

   Tebliğ E-Tebligat yöntemiyle yapılmışsa iletim tarihinden 5 gün sonra tebliğ edilmiş sayılmaktadır.

5. 05

   Vergi aslına bağlı olmaksızın da vergi zıyaı cezası ve usulsüzlük cezaları kesilebilmektedir. Bu gibi hallerde de bu hesap aracılığıyla karşılık ayrılması gerekmektedir.

6. 06

   Mükellefler tarafından ihtirazı kayıtla beyan verilebileceği gibi ihtirazı kayıtla ödeme de yapılabilmektedir. İhtirazı kayıtla yapılan ödemede mükellefler yaptıkları işleme çekince şerhlerini koyarak ödeme yapıp dava hakkını saklı tutmaktadırlar. Bu gibi hallerde de bu hesap kullanılarak karşılık ayrılabilecektir.

7. 07

   Re’sen, ikmalen veya idarece yapılan tarhiyatlar ile vergi aslına bağlı olmadan kesilen cezalarda işlemin mahiyetine göre hareket edilmesi gerekmektedir. Şöyle ki tahakkuk kesinleşinceye kadar bu hesap vasıtasıyla takip edilmesi tahakkukun kesinleşmesi halinde ise bu hesapta çıkış yapılarak ödeme kaydı yapılan hesaplara aktarım yapılması gerekecektir.

8. 08

   Gelir Tahakkukları Hesabı 555 Nolu Tebliğ ve ekine bakıldığına enflasyon düzeltmesi açısından parasal kıymet olarak değerlendirildiği görülmektedir. Bu kapsamda anılan hesap için enflasyon düzeltmesi yapılmasına olanak bulunmamaktadır.