Maliyet Giderleri Karşılığı

İşletmeler tarafından belirlenen tahmini aylık maliyet payları ile tamirbakım, ikramiyeler, finansman giderleri gibi giderlere yönelik olarak tahmini gider karşılıklar bu hesap aracılığıyla izlenir. Bu kapsamda olan işlemler için karşılık ayrıldıkça bu hesabın alacak tarafına kayıt yapılırken, karşılık giderlerinin kesinleşmesi veya çeşitli nedenler sonlanması halinde bu hesabın borç tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   İşletmeler tarafından İhtiyatlılık ve Dönemsellik Kavramları gereği bu hesap kapsamında karşılık ayrılabilmektedir. Ancak ayrılan karşılığın gider yâda maliyet olarak dikkate alınması için tahakkuk şartlarının oluşması gerekmektedir.

2. 02

   Dönem sonlarında karşılık hesapları ile kesinleşen işlemlerin karşılaştırılması ve kesinleşen işlemlere göre sonuç hesaplarına yansıtılması gerekmektedir.

3. 03

   Dağıtılacak olan giderlerin amortismana tabi olan varlıkların yıpranma payından kaynaklı olması halinde dağıtım yapılırken öncelikle varsa vergi mevzuatındaki hükümlerin dikkate alınması gerekmektedir. Bu kapsamda yıllara sâri inşaat işine yönelik olarak dağıtım anahtarı kanun maddesi ile belirlenmiştir. Yıllara sâri inşaat işinde dağıtım yapılırken ayrıca uyulması gereken hükümler şu şekildedir;

   • Yıllara sâri inşaat işinin birden fazla olması veya başkaca işlerle birlikte yapılması halinde tesisat, makina ve ulaştırma vasıtalarının amortismanları, bunların her işte kullanıldıkları gün sayısına göre dağıtılır.
   • Yıllara sâri inşaat işinin birden fazla olması veya başkaca işlerle birlikte yapılması halinde müşterek genel gider dağıtımı yapılırken yıllara sâri inşaat işinin o dönemdeki harcamaları ile diğer işlerin o dönemdeki hasılatı oranlanarak (birbirine olan nispeti dikkate alınarak) dağıtım yapılır.
   • Yıllara sâri inşaat işinin bitim tarihinden sonra bu işlerle ilgili olarak yapılan giderler ile elde edilen hasılat, bu giderlerin yapıldığı veya hasılatın elde edildiği yılın kâr veya zararının tespitinde dikkate alınmaktadır.
4. 04

   506 sayılı SSK’nın 80. maddesi ve 5510 sayılı Kanun’un 88’inci maddesinde kuruma ödenen primlerin gelir veya kurumlar vergisinin hesabında gider olarak dikkate alınabilmesi için ödenmiş olması gerektiği hüküm altına alınmıştır. Başka bir ifadeyle, sosyal güvenlik kesintileri ödemenin yapıldığı dönemde gider olarak dikkate alınabilmektedir. Ancak Aralık ayına ait sosyal güvenlik kesintilerinin izleyen Ocak ayında ödenmesi halinde 174 Seri Nolu GVK Genel Tebliğine göre bu ödeme önceki dönem Aralık ayının gideri olarak dikkate alınabilecektir.

5. 05

   Elektrik, su, doğalgaz aboneliklerinden kaynaklı olarak yapılan ödemelerde ödeme her ne kadar ilerleyen aylarda/dönemlerde yapılacak olsa da tahakkuk esasından ve gerçek mahiyetinden kaynaklı olarak yapılan harcama gider/maliyetin gerçekleştiği ayın matrahında dikkate alınacaktır.

6. 06

   Muhasebenin temel ilkelerinden olan Tutarlılık Kavramının yapılacak dağıtım işlemlerinde ve dağıtım anahtarında ayrıca dikkate alınması gerekmektedir.

7. 07

   Gelir Tahakkukları hesabı 555 Nolu Tebliğ ve ekine bakıldığına enflasyon düzeltmesi açısından parasal kıymet olarak değerlendirildiği görülmektedir. Bu kapsamda anılan hesap için enflasyon düzeltmesi yapılmasına olanak bulunmamaktadır.