Hesaplanan Katma Değer Vergisi

Mal veya hizmet teslimi nedeniyle alıcılardan tahsil edilen veya tahakkuk etmiş olan KDV tutarları bu hesap aracılığıyla izlenir. Mal veya hizmet satışı nedeniyle tahsil veya tahakkuk eden KDV tutarları oluştukça bu hesabın alacak tarafına kayıt yapılırken, indirilecek KDV ile mahsup edilmesi veya çeşitli nedenlerle sonlanması halinde bu hesabın borç tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Mal teslimi veya hizmet ifası nedeniyle alıcıların tam tevkifat veya kısmi tevkifatla yükümlü tutulduğu hallerde satıcı tevkifata tabi olmayan kısmı alıcıdan talep edecektir. Ancak satıcı tarafından talep edilmeyen ve alıcı tarafından tevkifata tabi tutulan KDV’nin Hazineye intikal etmemesinden satıcı ile alıcı müteselsil olarak sorumlu olacaktır.

2. 02

   Satıcı tarafından KDV oranının alıcı aleyhine yanlış uygulanması, yersiz KDV uygulanması gibi hallerde alıcıdan tahsil edilen KDV Hazineye intikal ettirilecektir. İşlemin hatalı olduğunun sonradan anlaşılması halinde Hazineye intikal eden yersiz KDV’nin satıcıya iade edilebilmesi için öncelikle satıcı tarafından alıcıya iade yapıldığının belgelendirilmesi gerekmektedir. İşletmeler tarafından mal teslimi veya hizmet ifası nedeniyle kimi hallerde alıcı tarafından tam tevkifat ve kısmı tevkifat kapsamında tevkifat yapılarak, satıcı yerine ödemeyi 2 Nolu KDV Beyannamesi ile beyan edip, Hazineye ödeme yapılmaktadır. Bu kapsamda olan işlemlere aşağıda yer verilmiştir. Tam tevkifatın konusuna giren dört işlem;

   • İkametgâhı, işyeri, kanuni merkezi ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayanlar tarafından yapılan işlemler (Satıcının KDV mükellefiyeti yok ancak işlem Türkiye de KDV’ye tabi)
   • Serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler (GVK 18 ve 94 kapsamında olması şartı var)
   • Kiralama işlemleri (Kiracının KDV mükellefi, kiralayanın ise KDV mükellefi olmaması gerekmektedir.)
   • Reklâm verme işlemleri (Reklam isteminde bulunanın KDV mükellefiyetinin olmaması, Reklam sunanın ise KDV mükellefiyetinin bulunması gerekmektedir. KDV Uygulama Genel Tebliğinin (I/C-2.1.3.2.) ve (I/C-2.1.3.3.) bölümlerinde yer alan ve kısmı tevkifat kapsamında olan işlemler;
   • Külçe metal teslimleri
   • Bakır, çinko, alüminyum ve kurşun ürünlerinin teslimi
   • Metal, plastik, lastik, kauçuk, kâğıt, cam hurda ve atıkları ile konfeksiyon kırpıntılarının teslimi
   • Metal, plastik, lastik, kauçuk, kâğıt ve cam hurda ve atıkları ile konfeksiyon kırpıntılarından elde edilen hammadde teslimi
   • Pamuk, tiftik, yün ve yapağı ile ham post ve deri teslimi
   • Ağaç ve orman ürünleri teslimi
   • Demir-çelik ve alaşımlarından mamul ürünlerin teslimi
   • Temizlik, bahçe ve çevre bakım hizmetleri
   • Makine, teçhizat, demirbaş ve taşıtlara ait tadil, bakım ve onarım hizmetleri
   • Her türlü yemek servisi ve organizasyon hizmetleri
   • Etüt, plan-proje, danışmanlık, denetim ve benzeri hizmetler
   • Fason olarak yaptırılan tekstil ve konfeksiyon işleri ile fason ayakkabı ve çanta dikim işleri ve fason işlerle ilgili aracılık hizmetleri
   • Yapı denetim hizmeti
   • Taşımacılık hizmetleri
   • Her türlü baskı ve basım hizmeti
   • Ticari reklam hizmetleri
   • İşgücü temin hizmeti
   • Turistik mağazalara verilen müşteri bulma/götürme hizmeti
   • Yapım işleri ile bu işlerle birlikte ifa edilen mühendislik-mimarlık ve etütproje hizmetleri
   • Spor kulüplerinin yayın, isim hakkı ve reklâm gelirlerine konu işlemler
   • Üstte sayılanlar kapsamında olmayan kamu kurum ve kuruluşlarına ifa edilen hizmetler
3. 03

   Kısmi tevkifat kapsamında olan bir kısım işlemler için “İsteğe Bağlı Tam Tevkitat” uygulamasına geçilebilecektir. İsteğe Bağlı Tam Tevkifat sisteminin uygulanması için alıcı ile satıcının 1yıllık süreyi kapsayacak yazılı sözleşme düzenlemesi ve bu sözleşmeden 1 yıldan önce vazgeçmemesi gerekmektedir. Süresi dolan sözleşme aynı süreyle taraflar arasında yenilenebilecektir.

4. 04

   İsteğe Bağlı Tam Tevkifat uygulamasından alıcılar, bu kapsamda yapmış oldukları sözleşmelerin bir örneği ile bu kapsamda işlem yapacak satıcıların bilgilerini (adı soyadı/unvanı, vergi dairesi, vergi kimlik numarası, sözleşme uygulama dönemi), işleme ilişkin KDV beyannamesinin verilmesinden önce liste halinde ilgili vergi dairesine verirler. Sözleşmelerin feshedilmesi, tadili vb. durumların da işleme ilişkin KDV beyannamesinin verilmesinden önce bağlı oldukları vergi dairesine ayrıca bildirilmesi gerekmektedir.

5. 05

   Katma Değer Vergisinden istisna edilmiş işlemler üzerinden mükellefler dilemeleri halinde KDV hesaplaması yapabilecektir. Bunun için bağlı bulundukları vergi dairesine yazılı başvuruda bulunarak, belirtecekleri işlem türleri için vergiye tâbi tutulmalarını talep etmeleri gerekecektir. Ancak devam eden işlemler hariç olmak üzere; bu talebin dilekçede belirtilen ve dilekçe tarihinden sonra ifa edilen işlemlerin tamamını kapsaması gerekmektedir.

6. 06

   KDV açısından vergiyi doğuran olay normal şartlarda mal teslimi ve hizmet ifası sırasındaki gerçekleşirken, mal teslimi ve hizmet ifası yapılmadan önce fatura tanzim edilirse de vergiyi doğuran olay meydana gelmektedir.

7. 07

   Komisyoncular vasıtasıyla veya konsinasyon suretiyle yapılan satışlarda, malların alıcıya teslimi anında vergiyi doğuran olay meydana gelmektedir. Malın alıcıya veya onun adına hareket edenlere gönderilmesi halinde ise vergiyi doğuran olay malın nakliyesine başlanması veya nakliyeci veya sürücüye tevdi anında meydana gelmektedir.

8. 08

   Hem 555 Nolu VUK Genel Tebliğine hem de bu konuya ilişkin diğer yasal mevzuatlara bakıldığında bu hesabın parasal kıymet olarak değerlendirildiği görülmektedir. Başka bir ifadeyle, bu hesaba enflasyon düzeltmesinin yapılmaması gerekmektedir.