Ortaklara Borçlar

İşletmenin esas faaliyet konusu olan mal teslimi ve/veya hizmet ifası dışındaki borç alma vb. işlemler nedeniyle ortaya çıkan, ortak veya ortakları işletmelere karşı alacaklı kılan ve süresi bir yıldan fazla olan işlemler bu hesapta takip edilir. İşletmelerin ortaklarının işletmelerden olan alacaklarındaki artışlar bu hesabın alacak tarafına kayıt edilirken, ortaklara olan bu kapsamdaki borçların ödenmesi veya yükümlülüğün sona ermesi halinde bu hesabın borç tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Ortaklara borçlar hesabında yer alan tutarın kaynağı kontrol edildikten sonra alınan borçlar için yapılan ödemeler ile yerine getirilen yükümlülüklerin emsallere uygunluğuna önemle dikkat edilmesi gerekmektedir.

2. 02

   Transfer fiyatlamasına konu edilen borçlarda borç veren tarafından hesaplanarak ödenen KDV borç alan işletme tarafından KDV indirime konu edilebilecektir.

3. 03

   TTK’ya göre sermaye borcunu belirlenen süre içerisinde ödemeyen ortaklar (pay sahipleri) ihtara gerek olmaksızın gecikme (temerrüt) faizi ödemekle yükümlü tutulmuşlardır.

4. 04

   Ortaklar tarafından sermaye taahhüdüne dayalı borç yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi halinde bu yükümlülüğe emsallere uygun işlem yapılmazsa bu durum KVK 13. Madde kapsamında transfer fiyatlandırılması yoluyla örtülü kazanç dağıtımına konu edilebilecektir.

5. 05

   Ortaklar tarafından nakden ödenmesi taahhüt edilen sermaye tutarının ortaklara dağıtılacak olan şirket kârından karşılanması yani ortaklardan alacakların bu yöntemle kapatılması, kâr dağıtımı sayılacak ve ortakların statüsüne göre %15 oranında gelir veya kurumlar vergisi kesintisi yapılmasına neden olabilecektir. Bu şekilde yapılan bir kesintinin kaynağını oluşturan kazanç beyana yansıtılırsa gelir veya kurumlar vergisinden indirim konusu yapılabilecektir.

6. 06

   İştiraklere olan borçlardan kaynaklı olarak faiz gecikme zammı gibi adlar altında paranın zaman değerini koruyacak ilave ödemeler yapılabilecektir. Ancak bu ödemelerin emsallere uygun olması gerekmektedir.

7. 07

   Ortaklara olan borcun döviz cinsinden olması halinde bu borç da dönem sonunda kur değerlemesine tabi tutulmalıdır. Yabancı para cinsinden olan borçların ülkemizde yabancı para borsasının olmadığı da dikkate alındığında yıl içinde MB tarafından açıklanan, yıl sonunda ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca açıklanan döviz kuruna göre değerlemeye tabi tutulması gerekmektedir. MB tarafından açıklanan döviz kurunun dikkate alındığı hallerde (dönem içinde) senetsiz alacaklar için döviz alış kurunun dikkate alınması gerekmektedir.

8. 08

   Yabancı kaynakları öz kaynakları aşan işletmelerde aşan kısma münhasır olmak üzere; ödenen faiz, kur farkı vade farkı gibi giderlerin %10 gider/maliyet olarak dikkate alınamayacaktır. Yatırımın maliyetine eklenenler bundan istisna tutulmuştur.

9. 09

   Kurumların, ortaklarından veya ortaklarla ilişkili olan diğer kişilerden doğrudan veya dolaylı olarak temin ederek işletmede kullandıkları her türlü borcun, hesap dönemi içindeki herhangi bir tarihte kurumun öz sermayesinin üç katını aşan kısmı, ilgili hesap dönemi için örtülü sermaye olarak kabul edilecektir. Örtülü sermayeye isabet eden kısım ise kurum kazancında gider olarak dikkate alınamayacaktır.

10. 10

    555 Nolu VUK Genel Tebliğine göre ortaklardan alacaklar parasal kalem olarak değerlendirildiği için bu hesaba enflasyon düzeltmesi yapılmayacaktır.