Sermaye

Ortaklar tarafından işletmeye tahsis edilen veya işletmelerin ana sözleşmelerinde yer alan ve Ticaret Siciline tescil edilmiş bulunan sermaye tutarı bu hesap aracılığıyla izlenir. İşletme sahip ve ortaklarınca sermaye taahhüt edilince bu hesabın alacak tarafına kayıt edilirken, ödenmemiş sermeye hesabının borç tarafına kaydedilir. Sermaye taahhütlerinin iptal edilmesi veya sermaye azaltımına gidilmesi halinde ise bu hesabın borç tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Kayıtlı sermaye: Şirketlerin, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun esas sermaye sistemindeki sermayenin artırılmasına ilişkin hükümlerine tabi olmaksızın yönetim kurulu kararı ile yeni pay çıkarmak suretiyle ulaşabilecekleri azami sermaye tavanını gösteren ve şirket esas sözleşmesinde yer alan sermayeyi ifade etmektedir.

2. 02

   Çıkarılmış sermaye: İşletmeler tarafından çıkarılmış payların tümünün itibari değerlerinin toplamını temsil eden sermayeyi ifade etmektedir.

3. 03

   İşletmeler tarafından çıkartılabilecek kayıtlı sermaye tavanın ayrıca dipnotlarda gösterilmesi gerekmektedir.

4. 04

   İşletme sahibinin veya ortaklarının işletmeye koyduğu sermaye için yürütülecek faizler mali mevzuat açısından gider olarak dikkate alınamamaktadır.

5. 05

   GVK’ye göre ticaret şirketlerine bir varlığın sermaye olarak konulması o varlık için elden çıkartma deyiminin gerçekleştiğini ifade etmektedir.

6. 06

   Gayrimenkul ve menkul sermaye iratlarında, gider fazlalığından doğanlar hariç olmak üzere sermayede meydana gelen eksilmeler zarar olarak dikkate alınamayacaktır.

7. 07

   Tam mükellef sermaye şirketlerinin kendi hisse senetlerini iktisap etmesine yönelik olarak aşağıdaki hususlar vergilendirmeye esas alınmıştır;

   • Edinilen hisse senetlerinin sermaye azaltımına konu edilmesi halinde elde ediliş bedeli ile hisse senetlerinin veya ortaklık paylarının itibari değeri arasındaki fark tutar, kararın ticaret siciline tescil edildiğinde dağıtılmış kar sayılır.
   • Edinilen hisse senetlerinin iktisap bedelinin altında bir bedel karşılığında elden çıkartılması halinde edinme bedeli ile elden çıkartma bedeli arasındaki fark tutarı elden çıkartma tarihi itibariyle dağıtılmış kar sayılmaktadır.
   • Edinilen hisse senetlerinin iki tam yıl içerisinde, sermaye azaltımı yoluyla itfa edilmemesi veya elden çıkarılmaması halinde iktisap bedeli ile hisse senetlerinin veya ortaklık paylarının itibari değeri arasındaki fark tutar iki tam yıl sürenin son gününde dağıtılmış kar payı sayılmaktadır.
8. 08

   Sermaye azaltılması dâhil kar dağıtımı sayılan hallerde vergi tevkifatı yapma yükümlülüğü doğmaktadır. Üstteki 3 ben de yer alan ve dağıtılmış kâr payı sayılan hallere yönelik olarak 14.02.2023 tarih ve 32104 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanan 6791 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararında tevkifat oranı 0 (sıfır) olarak belirlenmiştir.

9. 09

   Kurumların; tam mükellefiyete tabi başka bir kurumun sermayesine katılımlarından kaynaklı olarak elde ettikleri kazançlar kurumlar vergisinden istisna tutulmuştur.

10. 10

    Anonim şirketlerin kuruluşlarında veya sermayelerini artırdıkları sırada çıkardıkları payların bedelinin nominal bedelinin üzerinde ihraç edilmesinden kaynaklı olan kazançlar kurumlar vergisinden istisna tutulmuştur.

11. 11

    Finans, bankacılık ve sigortacılık alanında faaliyet gösteren işletmeler ile iktisadi kamu kuruluşları hariç olmak üzere ödenmiş veya çıkartılmış sermayenin nakdi olarak karşılanması halinde karşılanan kısma MB tarafından bankalarca açılan TL cinsinden ticari kredilere uygulanan ağırlıklı yıllık ortalama faiz oranının %50’si uygulanmak suretiyle faiz indirimi sağlanır. Bu kaynakların yurt dışından getirilmiş olması halinde bu oran %75 olarak uygulanacaktır.

12. 12

    İşletmeler tarafından sermayeye eklenen öz sermaye kalemlerinin, sermayeye eklendiği tarihten itibaren beş tam yıl geçtikten sonra herhangi bir şekilde sermaye azaltımına konu edilmesi durumunda, nakdî veya ayni sermaye ile sermayeye eklenen diğer unsurların toplam sermayeye oranlanması suretiyle azaltıma konu edilen tutar içerisindeki sermaye unsurları tespit olunarak işlem yapılır.

13. 13

    Kurumların öz sermaye kalemlerini sermayeye ekledikleri tarihten itibaren beş tam yıllık süre tamamlanmadan önce sermaye azaltımına gitmeleri halinde sermaye azaltımı dağıtımına dâhil olan sıralamalar (KVK 32/B 1. Fıkranın a,b ve c bentleri) dikkate alınarak yapılır.

14. 14

    Sermaye azaltımı sırasında sermayeye ekleme tarihi beş tam yıllık süreyi geçmeyen öz kaynak kalemleri işletmeden çekilme olarak değerlendirilir.

15. 15

    Geçmiş yıl zararlarının mahsubu suretiyle sermaye azaltılması durumunda azaltılmaya konu edilen tutar için vergi kesintisi yapılmayacaktır.

16. 16

    555 Nolu VUK Tebliğine göre ödenmiş sermaye enflasyon düzeltmesine tabi tutulacaktır.

17. 17

    165 Nolu VUK Sirkülerine göre; 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 376 ncı maddesi uyarınca sermayenin tamamlanmasına karar verilen şirketin ortakları tarafından zarar sebebiyle karşılıksız kalan kısmı kapatacak miktarda aktarılan ve öz kaynaklar içerisinde takip edilen sermaye tamamlama fonu parasal olmayan kıymet olarak kabul edilecek ve düzeltmeye tabi tutulacaktır. Öte yandan, 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (8) numaralı bendinin verdiği yetkiye dayanılarak, 6102 sayılı Kanunun 376 ncı maddesi kapsamı dışında kalan ve sermaye avansı olarak sermaye yedekleri hesabında takip edilen tutarların parasal kıymet olarak kabul edilecek ve enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacaktır.

18. 18

    Enflasyon düzeltmesinde düzeltmeye esas tarih olarak aşağıdaki tarihler dikkate alınacaktır.

    • Aynî sermaye olarak konulan kıymetler için; mülkiyetin intikal ettiği tarih.
    • Kâr yedekleri, geçmiş yıl kârları ve net dönem kârının sermayeye ilave edilmesi dolayısıyla artırılan sermaye için; tescil tarihi.
    • Nakdî sermaye karşılığı alınan hisse senetleri için; ödeme tarihi, aynî sermaye karşılığı alınan hisse senetleri için; sermaye olarak konulan kıymetlerin mülkiyetinin intikal ettiği tarih, temettü karşılığı alınan hisse senetleri için; iştirak edilen şirket sermayesinin tescil tarihi.