Yasal Yedekler

Mevzuat hükümleri gereğince işletmeler tarafından ayrılan kar yedekleri bu hesap aracılığıyla izlenir. Oluşan karlardan yasal mevzuat çerçevesinde yedek ayrıldıkça bu hesabın alacak tarafına kayıt yapılırken, bu kapsamda ayrılan tutarların herhangi bir sebeple sonlanması halinde bu hesabın borç tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Vergi mevzuatı genel hatlarıyla tetkik edildiğinde işletmelere zorunlu olarak kardan yasal yedek ayırma veya dağıtılacak karı sınırlama gibi hükümlere yer verilmediği görülmektedir. Kar dağıtımını daha çok TTK hükümleri ile SPK hükümleri ele almış ve hangi hallerde ticari kardan yedek ayrılacağı ve hangi hallerde dağıtımın serbest olacağı gibi yasal düzenlemeler yine TKK hükümleri ile belirlenmiştir.

2. 02

   TTK hükümlerine göre; anonim ve limited şirketler ile sermayesi paylara bölünmüş limited şirkler yıllık kârın yüzde beşi, ödenmiş sermayenin yüzde yirmisine ulaşıncaya kadar karlarından genel olarak kanuni yedek akça kapsamında birinci tertip yedek akçe ayırmak durumundadırlar.

3. 03

   Birinci yedek akçe sınırına ulaştıktan sonra ikinci yedek akçe ayırma işlemi yapılır. İkinci yedek akçe; birinci yedek akçe sınırı ulaştıktan sonra kalan tutardan yeni pay çıkartılması için yapılan giderler, itfa karşılıkları ve hayır amaçlı ödemeler düşüldükten sonra kalan tutardan ortaklara dağıtılacak %5 kar payı da düşülür. Kalan tutarın %10’u ikinci tertip yedek akçe olarak ayrılır.

4. 04

   Ayrılmış yedek akçeler, sermayenin veya çıkarılmış sermayenin yarısına ulaşmadığı sürece; zararın kapatılması, işletmenin idamesi ve işsizliğin önüne geçilmesi gibi zaruri durumlar hariç başkaca işlerde kullanılamayacaktır.

5. 05

   TTK hükümlerine göre ayrılması gereken yedek akçeler ile esas sözleşmede veya kâr dağıtım politikasında yer alan hükümlere göre pay sahipleri için belirlenen kâr payı ayrılmadıkça; başka yedek akçe ayrılmasına, ertesi yıla kâr aktarılmasına ve intifa senedi sahiplerine, yönetim kurulu üyelerine, ortaklık çalışanlarına ve pay sahibi dışındaki kişilere kârdan pay dağıtılmasına karar verilemeyecektir. Bunun yanı sıra kâr dağıtım politikasında pay sahipleri için belirlenen kâr payı tutarı nakden ödenmedikçe sayılan bu kişilere kârdan pay verilemeyecektir.

6. 06

   SPK hükümlerine göre payları halka arz yoluyla satılan bankaların dağıtacakları kâr payına ilişkin esaslar ile akçelere yönelik hükümlerde 5411 sayılı kanuna da ayrıca dikkat edilmiş olması gerekmektedir.

7. 07

   Enflasyon düzeltmesi açısından yasal yedekler hesabında bulunan tutarlarında enflasyon düzeltmesine tabi tutulması gerektiği görülmektedir.