Alınan Çekler

Alınan Çekler hesabı aktif karakterli bir hesap olup, artışlar (giriş) bu hesabın borç tarafına, azalışlar (çıkış) bu hesabın alacak tarafına kaydedilir. Alınan Çekler hesabında kambiyo mevzuatı hükümlerine göre düzenlenen ve işletme adına keşide veya ciro edilmiş olan çeklerin giriş-çıkış (artış-azalış) işlemleri izlenir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Alınan çekin hatır çeki mi yoksa ticari işlemden kaynaklı çek mi ayrımının yapılması gerekmektedir. Ticari faaliyetten kaynaklı çeklerde değerleme ve reeskont işlemleri yapılırken, hatır çeklerinde değerleme ve reeskont işlemleri yapılmamaktadır. Aksi halde verginin aşınmasına bağlı olarak mükellefler cezalı tarhiyatla muhatap olabileceklerdir.

2. 02

   Alınan çekin vadeli mi vadesiz mi olduğunun kontrol edilmesi gerekmektedir. “Vadeli Çeklerde Reeskont Uygulaması" konulu 30.04.2013 tarih ve 64 sayılı Vergi Usul Kanunu Sirküleri'nde bu husus açıklığa kavuşturulmuş olup, çekte vade olabileceği ve vadeli çeklere reeskont ayrılabileceği ifade edilmiştir.

3. 03

   İleri tarihli çeklerin hem VUK hükümlerine hem "Özün Önceliği Kavramı"na hem de bilgi muhasebesine göre reeskonta tabi tutulması gerekmektedir. Bu nedenle dönem sonunda öncelikle esas faaliyet konusu nedeniyle alınan vadeli çeklerin (esas itibariyle çeklerde vade olmadığı için), vadesine göre 121 ya da 221 no.lu hesaba aktarılması gerekir. Esas faaliyet konusu dışında kalan faaliyetler ile ilgili alınan çekler ise, alacağın niteliğine göre ilgili hesaplara (kısa vadeli ise 127 ya da 136 no.lu hesap) aktarılmalıdır.

4. 04

   Bankalar, bankerler ve sigorta şirketleri ticari mahiyetteki çeklerini reeskont işlemlerine tabi tutmak zorundadır.

5. 05

   Teminata ve tahsilata verilen çekler de reeskonta tabi tutulabilecektir.

6. 06

   Çek yükümlüsünün iflas halinde olması durumunda bu çekler için reeskont hesaplaması yapılmaz.

7. 07

   Reeskont hesaplaması çekin bedeli üzerinden yapıldığı için hasılat- KDV-ÖTV ayrıştırılması yapılmaz. Yani ıskonto işlemi sonucunda bulunan tutar ayrıştırmaya konu edilmeden, gidere konu edilir.

8. 08

   Yabancı para üzerinden düzenlenmiş olan çekler için değerleme gününde değerleme işlemleri yapılır. Yıl sonundaki değerleme işlemlerinde Hazine ve Maliye Bakanlığınca ilan edilen döviz kuru dikkate alınırken, yıl içindeki değerlemede Merkez Bankası döviz alış kurunun dikkate alınması gerekmektedir.

9. 09

   Mal teslimi veya hizmet ifası sonucunda dövize endeksli çek alınmışsa çekin tahsil (çekin keşide edilmesi ve kırılması dâhil) tarihindeki kur farkı üzerinden KDV hesaplanması ve bunun fatura ile yansıtılması gerekmektedir.

10. 10

    Alınan çeklerin karşılıksız çıkması gibi ödemenin yapılmaması halinde kambiyo mevzuatı ve Çekler Kanunu başta olmak üzere; işletilecek hükümlerinin yanı sıra alacağın şüpheli hale gelmesi gibi VUK 323. Madde hükümleri de işletilebilecektir.

11. 11

    Gerek TL cinsinsen gerekse yabancı para cinsinden çekler ile başka bir değere endekslenmiş çekler; enflasyon düzeltme hükümleri çerçevesinde parasal kıymet olarak dikkate alınacağı için enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacaktır.