Bankalar

Bankalar hesabı aktif karakterli bir hesap olup, artışlar (giriş) bu hesabın borç tarafına, azalışlar (çıkış) bu hesabın alacak tarafına kayıt edilir. Bankalar hesabında yerli ve yabancı paralar ile bankalarda tutulabilen altın vb. varlıklar, vadeli veya vadesiz şekilde izlenir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Bankalar hesabının takibi yapılırken yerli ve yabancı para cinsinden olan ayrımın yapılması gerekmektedir. Yabancı para cinsinden olan hesapların geçici vergi dönemleri ile faaliyet dönemlerinin sonunda değerleme işlemlerinin yapılması gerekmektedir. Aksi halde değerleme hükümlerine aykırılıktan cezai tarhiyat yapılabilecektir.

2. 02

   Bankalar hesabının vadeli ve vadesiz ayrımının yapılması gerekmektedir. Vadeli mevduat hesaplarının geçici vergi dönemleri ve dönem sonlarında sonuç hesaplarına yansıtılması gerekmektedir.

3. 03

   Bankadaki hesapların bakiyesi ile mizanların mutabakatına dikkat edilmelidir. Bankalardaki hesapların bakiyesinin mizanlardaki kalan tutardan fazla vermesi halinde aradaki farkın kaynağı tespit edilemiyorsa, bu tutar kayıt dışı hasılata konu edilebilecektir.

4. 04

   Bankalar hesabında yer alan yabancı paraların yıl içinde Merkez Bankasınca ilan edilen Efektif Alış kuru ile yıl sonunda ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca ilan edilen döviz kuru ile değerlemesinin yapılması gerekmektedir.

5. 05

   Uygulamada gerçekte Kasa hesabı üzerinden işlem yapılmışken, Bankalar hesabından işlem yapılmış gibi gösterilen hallere rastlanılmaktadır. Bu nedenle banka dekontları vb. yöntemlerle ilave kontrollerin sağlanması yerinde olabilecektir.

6. 06

   Vergi incelemelerinde banka hesapları sıklıkla kontrol edilmektedir. İşletmelerin yasal defter kayıtlarındaki tutarlar ile banka hesapları kontrol edilmekte, aradaki açıklanamayan farklar re’sen tarhiyat marifetiyle hasılatta dikkate alınmaktadır.

7. 07

   Son zamanlarda banka hesaplarının başkaları adına kullandırıldığına yönelik incelemeler yapıldığı bilinmektedir. Banka hesaplarının başkaları adına kullandırılarak bundan kazanç sağlanması halinde; gerçek faydalanıcı bildirimi, elde edilen gelirlerin beyanlara yansıtılması gerekliliği ve 5549 Sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanunun 15. Maddesi hükümlerinin ayrı ayrı dikkate alınması gerekmektedir.

8. 08

   Çalıştırılan işçi sayısı Türkiye genelinde 5 ve daha fazla olanların yapmış oldukları ödemelerin bankalar aracılığıyla yapılması gerektiği gibi, asgari ücret ödemelerinin de 30.000 TL’den fazla olduğu dikkate alınarak bu sayı 5’in altında olsa bile söz konusu tevsik tutarına riayet edilerek ödemenin bankalar aracılığıyla yapılması gerekmekteydi. Ancak 4.06.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan “Ücret, Prim, İkramiye ve Bu Nitelikteki Her Türlü İstihkakın Bankalar Aracılığıyla Ödenmesine Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik” ile çalışana yapılacak ödemelerin banka aracılığıyla yapılması yükümlülüğüne ilişkin asgari çalışan sayısı kriterinde değişikliğe gidilmiş ve yapılan değişiklik ile "en az beş çalışan" şartı, "en az üç çalışan" olarak değiştirilmiştir. Bahse konu değişiklik 01.07.2025 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girecektir.

9. 09

   Banka hesaplarının başkaları tarafından kullandırılması halinde adli işlemle muhatap tutulabilecektir. Zira yükümlüler nezdinde veya aracılığıyla yapılacak kimlik tespitini gerektiren işlemlerde, kendi adına ve fakat başkası hesabına hareket eden kimse, bu işlemleri yapmadan önce kimin hesabına hareket ettiğini yükümlülere yazılı olarak bildirmediği takdirde altı aydan bir yıla kadar hapis veya beşbin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılabilecektir.

10. 10

    Gerek TL cinsinden gerekse yabancı para cinsinden hesaplar enflasyon düzeltme hükümleri çerçevesinde parasal kıymet olarak dikkate alınacağı için enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacaktır.