Hazır Değerler

Nitelikleri itibarıyla hazır değer sayılan pullar, vadesi gelmiş kuponlar, tahsil edilecek banka ve posta havaleleri, henüz bedeli tahsil edilmemiş olan menkul kıymet kuponları ve kredi kartı slipleri bu hesapta izlenir. Bahse konu varlık kalemlerindeki artışlar (giriş) bu hesabın borç tarafına kayıt edilirken, azalışlar (çıkış) bu hesabın alacak tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Kredi kartı ile yapılan tahsilatlarda alacakların kesintiye uğrayıp uğramaması dolayısıyla da tahsilat süresi bu kaydın hangi hesaba yapılacağını etkilemektedir. Uygulamada günden sonraki tahsilatlara kesinti yapılmadığı için bu hazır değer olarak kabul edilmekte ve muhasebe kaydında 108 Hazır Değerler hesabının kullanılması uygun görülmektedir. Ancak kredi kartı slipinin oluştuğu tarihten itibaren gün içinde banka tarafından hesaba aktarılacağı ve aktarılan tutar üzerinden kesinti yapılacağının belirtildiği hallerde ise kredi kartı ile yapılan satışların 127 Diğer Ticari Alacaklar hesabında izlenmesinin gerektiği bilinmektedir.

2. 02

   Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile kazancı basit usulde tespit edilenler ve defter tutmak zorunda olan çiftçiler; birinci ve ikinci sınıf tüccarlara, serbest meslek erbabına, kazançları basit usulde tespit olunan tüccarlara, defter tutmak zorunda olan çiftçilere, vergiden muaf esnafa sattıkları mal veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlar da fatura istemek ve almak zorundadırlar. Bu durumun istisnası; işletmenin kırtasiye, büro ve temizlik malzemeleri gibi perakende satış fişiyle yaptığı alımları ile taksi işleten mükelleflerin verdiği fişler ve akaryakıt pompalarının bağlı bulunduğu ödeme kaydedici cihazların verdiği fişlerde bedelin 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ile 2026 yılı için belirlenen 12.000 TL sınırını aşmaması koşuluyla fatura zorunluluğu aranılmayacaktır. Bu kapsamda slip olarak tanımlanan belgelere müstenit işlemler yapılabilecektir.

3. 03

   Bedelin kanuni hadleri aşması (588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ile 2026 yılı için 12.000 TL) halinde alıcının niteliğine bakmaksızın fatura tanzim edilmesi gerekmektedir. Bu itibarla kredi kartı ile yapılan ve perakende satış fişi ile işlem görülen hallerde bu ayrıntıya dikkat edilmesi gerekmektedir. Aksi halde fatura düzenlememe ve almama hükümlerine göre özel usulsüzlük cezası ile karşılaşılacağı gibi belgenin usulüne uygun olmamasından kaynaklı olarak KDV indiriminin reddedilmesi ile de muhatap olunabilecektir.

4. 04

   İşletmeler tarafından fiziki altın olarak edinilen değerlerinde bu hesapta takip edilmesi doğru olacaktır. Ayrıca fiziki altınların değerlemesine yönelik olarak daha önce açık bir hüküm bulunmamaktaydı. 7524 sayılı Kanunla yapılan düzenleme sonrasında fiziki altınların Borsa Rayici ile değerlenmesi gerekmektedir.

5. 05

   7524 sayılı Kanun (Resmî gazetede yayımlanma tarihi:02.08.2024) öncesinde fiziki altınlar parasal olmayan iktisadi kıymet olarak işlem görüyordu. Diğer bir ifadeyle enflasyon düzeltmesine tabi tutulması gerekmekte idi. 7524 sayılı kanunla birlikte Borsa Rayici ile değerlendirileceği hüküm altına alındığı için enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacaktır.