Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları

Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları hesabı, hesabın isminden de anlaşılacağı üzere; özel sektörün çıkartmış bulunduğu tahvil, senet ve bonolarının işletmelerce iktisap edinilmesi halinde kullanılan hesaptır. İşletmelerin özel kesim tarafından çıkartılan tahvil, senet ve bonoları edinmesiyle bu hesaptaki artışlar (girişler) hesabın borç tarafına kayıt edilirken, eksilmeler (çıkışlar) bu hesabın alacak tarafına kayıt edilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Özel kesim tahvil, senet ve bonolarının değerlemesi yapılırken menkul kıymetin alış bedeline vadesinde elde edilecek gelirin (kur farkları dâhil) iktisap tarihinden değerleme gününe kadar geçen süreye isabet eden kısmının eklenmesi suretiyle yapılmaktadır. Başka bir ifadeyle, değerlemenin yapıldığı göne kadar senede işleyen faiz/getiri kazanca dâhil edilmelidir.

2. 02

   Özel sektör tahvil ve bonoları iskontolu veya kupon ödemeli olarak ihraç edilebilmektedir. Kupon ödemeli olarak ihraç edilen kıymetlerin kupon ödemeleri yılda 1, 2 veya 4 defa olabilmektedir. Buradaki kuponlar getiri vasfını taşıyabilmektedir.

3. 03

   Senede işleyen faiz/getiri 642 Faiz Gelirleri hesabında takip edilmeli ve bu hesaptan sonuç hesaplarına aktarım yapılmalıdır.

4. 04

   Senedin alımı için ödenen komisyon giderleri, senedinin alış bedeli ile ilişkilendirilmeksizin 653 Komisyon Giderleri Hesabına kaydedilmelidir.

5. 05

   Ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesiyle ilgili olmak kaydıyla VUK 323. Madde kapsamında şüpheli ticari alacak vasfına bürünmüş senetler için şartları sağlaması halinde karşılık ayrılabilecektir.

6. 06

   Bu kapsamda olan varlıkların ediniminden kaynaklı olarak elde edilen gelirlerin vergiye tabi tutulması halinde (Gelir/Kurumlar Vergisi) bu gelirlerin brüt tutarı beyan edilecektir. Yıllık beyana yansıyan tutar için vergi indirimi yapılabileceği gibi duruma göre bu verginin iadesi de talep edilebilecektir.

7. 07

   Özel kesim tahsil ve bonoları gerek TL cinsinden olsun gerekse döviz cinsinden olsun enflasyon düzeltmesi kapsamında parasal kıymet olarak işlem görmektedir. Başka bir ifadeyle, enflasyon düzeltmesine tabi tutulmamaktadır.