İş Avansları

İşletmeler adına mal ve/veya hizmet satın alarak gider oluşturacak, ödeme yapacak personeller ile personel dışındaki diğer kişilere verilen iş avansları bu hesapta izlenir. Bu kapsamda avans verilmesi halinde verilen avans tutarı kadar bu hesap borçlandırılırken, harcamanın gerçekleşmesi halinde ilgili hesap borçlandırılıp, bu hesaba alacak kaydı yapılmaktadır.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   İş avansı olarak verilen varlık veya kıymetin döviz veya TL cinsinden ayrımının kontrol edilmesi gerekmektedir. Döviz cinsinden verilen varlıkların tasarruf hakkının kontrolü sağlanarak, tasarruf hakkı işletmede olan döviz cinsi varlık ve kıymetler için değerleme işlemlerinin yapılması gerekmektedir.

2. 02

   İş avansı olarak yapılan ödemelerin bir kısmının çalışanda kalması halinde kalan kısmın sorgulanması ve şartların oluşması halinde ücret olarak vergilendirilmesi gerekmektedir.

3. 03

   İş avansı olarak yapılan ödeme işletme ortaklarına yapılmışsa ödemenin yapıldığı süre tetkik edilmelidir. Olağanın üstünde bir sürede işletme ortaklarında kalan işletme varlıkları için, işletmenin kaynaklarının kullandırılmasından kaynaklı adatlandırma işlemlerinin yapılması gerekmektedir.

4. 04

   Avans olarak yapılan bir ödemenin geri alınamaması veya amacına ulaşamamış olması halinde VUK’da sayılan diğer şartlarında sağlanması ile birlikte bunun için karşılık ayrılabilecektir.

5. 05

   Yabancı para cinsinden alınan veya verilen avanslar yabancı para cinsinden olan borç ve alacak hükmünde olduğundan, dönem sonunda VUK hükümlerine göre Hazine ve Maliye Bakanlığınca tespit edilen döviz kurunun esas alınmak suretiyle değerlenmesi ve ortaya çıkan kur farkının, gelir veya gider olarak dikkate alınarak dönem kazancıyla ilişkilendirilmesi gerekmektedir.

6. 06

   Verilen avansların döviz cinsinden olması halinde Hazine ve Maliye Bakanlığınca ilan edilen döviz kuru dikkate alınırken, yıl içindeki değerlemede Merkez Bankası döviz alış kurunun dikkate alınması gerekmektedir.

7. 07

   Hem 555 Nolu VUK Genel Tebliğine hem de bu konuya ilişkin diğer yasal mevzuatlara bakıldığında bu hesabın parasal kıymet olarak değerlendirildiği görülmektedir. Başka bir ifadeyle, bu hesaba enflasyon düzeltmesinin yapılmaması gerekmektedir.