Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar

Dönen varlık olmasına rağmen daha önceki sayılan dönen varlık grubunda (10*-18* ila 190-197) yer almayan varlıklar bu hesapta izlenir. Genel olarak bu hesapta tahvil ve bono gibi menkul kıymetlerin satın alma tarihine kadar işleyen faizleri izlenir. Bu kapsamda yer alan varlık artışları (girişler) bu hesabın borç tarafına kayıt edilirken, azalışlar (çıkışlar) hesabın alacak tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Tahvil ve bonoların iktisap tarihinden önceki işlemiş ve tahsil edilmemiş olan faizleri iktisaptan kaynaklı olarak devralana geçebilecektir. Bu durumda tahvil ve bononun işlemiş olan faizinin açıklık ilkesi de dikkate alınarak bu hesapta takip edilmesi gerekecektir.

2. 02

   Tahvil ve bonoların alım tarihine kadar olan faizi hesaplandıktan sonra ihraç bedelinin üzerinde olan tutarı da dikkate alınarak, alış bedeli üzerinden kayıt yapılacaktır. Başka bir ifadeyle, işlemiş olan faiz tutarı çıkartıldıktan sonra kalan bedel iktisap bedeli olarak dikkate alınacaktır.

3. 03

   Tahvil ve bonoların alımı sırasında işlemiş olan faizlerinin yabancı para cinsinden olması halinde döviz kurundaki değişiklikler varlığın değerini değiştirecektir.

4. 04

   VUK 281’e göre senede bağlı olmayan alacaklar mukayyet yani kayıtlı değerle değerlendirilir. Ancak yabancı para cinsinden olan alacakların, ülkemizde yabancı para borsasının olmadığı da dikkate alınarak, yıl içinde MB tarafından açıklanan yıl sonunda ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca açıklanan döviz kuruna göre değerlemeye tabi tutulması gerekmektedir. Buna göre tahvil ve bonoların alış tarihin de işlemiş olan döviz cinsi getirilerinin değerlemesinde yıl içinde MB tarafından açıklanan, yıl sonunda ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca açıklanan döviz kurunun dikkate alınması gerekmektedir.

5. 05

   Bu hesapta olup da tahsili şüpheli hale gelen alacakların, buradan çıkartılarak şüpheli alacaklar hesabında takip edilmesi gerekmektedir.

6. 06

   Bilindiği üzere; parasal kıymetler, Türk Lirasının değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri aynı kaldığı halde satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde değişen kıymetlerdir. Enflasyon düzeltmesi yönüyle bu hesabın içerdiği kalemin mahiyetine bakılması gerekmektedir. Eğer tanımdakine uyuyorsa yani parasal kıymetse enflasyon düzeltmesinin yapılmaması gerekmektedir. Ancak tanımdaki gibi değil de parasal olmayan kıymet mahiyetindeyse enflasyon düzeltmesi yapılması gerekmektedir.