TEMEL ÇERÇEVE
Hesabın işleyişi
İşletmeler tarafından dönem sonlarında kesin hesaplarına aktarılması imkânı olmayan kasa, stok ve maddi duran varlık sayım noksanları tutarının, sayım fazlaları tutarını aşması halinde aradaki fark tutarı kadar ayrılacak karşılıklar bu hesapta izlenir. Bu kapsamda ayrılan karşılık tutarı bu hesabın alacak tarafına kayıt edilirken, ayrılan karşılığın kaynağının ortadan kalkması veya kaynak tespitine imkân kalmaması halinde bu hesabın borcuna kayıt yapılarak ilgili bakiye sonlandırılır.
MUHASEBELEŞTİRME
Örnek kayıtlar
Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.
Artış kaydı
XYZ Hesabı
Diğer Dönen Varlıklar Karşılığı
199 Diğer Dönen Varlıklar Karşılığı
Azalış kaydı
199 Diğer Dönen Varlıklar Karşılığı
XYZ Hesabı
DENETİM VE MEVZUAT BAKIŞI
Vergisel açıdan dikkat edilecek hususlar
Parasal sınırlar ve oranlar, resmî kaynaklarda yayımlanan 2026 tutarlarıyla karşılaştırılmıştır.
- 01
Sayım ve tesellüm noksanı olarak dikkate alınan tutarlar için muhasebenin temel ilkelerinden ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılacaktır. Ancak ayrılacak olan bu karşılığın vergi matrahının tespitinde KKEG olarak dikkate alınması gerekecektir.
- 02
Noksanlık çıkan varlığın daha önceden sigortalanmış olması halinde ayrılacak olan karşılık tutarın sigortanın karşılamadığı kısımla sınırlı olması gerekecektir.
- 03
KDV’ye tabi varlıkların noksan olduğunun tespit edilmesi halinde yapılan araştırma sonucunda söz konusu noksanlığın kaynağı tespit edilemiyorsa bu varlığa ilişkin KDV’nin indirimlerden çıkartılması gerekecektir.
- 04
İndirimlerden çıkartılan KDV’ler içinde karşılık ayrılabilecektir. Ancak ayrılacak bu karşılıkların KKEG olarak dikkate alınması gerekmektedir.
- 05
Enflasyon düzeltmesi açısından karşılık olarak ayrıldığı kaynağın, parasal olan veya olmayan kıymet olup olmamasına göre, enflasyon düzeltmesinde dikkate alınması gerekmektedir. Düzeltme işlemine tabi olacak karşılıklar da 213 sayılı Kanun hükümlerine göre ayrılması mümkün olan karşılıklardır. Buna göre, 213 sayılı Kanun hükümlerine göre ayrılması mümkün olmayan bir karşılık, bilançoda yer alsa bile enflasyon düzeltmesinde dikkate alınmayacaktır. Bu grupta yer alan hesaplar mahiyet itibariyle parasal kıymet sayıldığı için, şüpheli ticari alacaklar karşılığı da bu kapsamda parasal kıymet olarak dikkate alınacaktır.
Mevzuat dayanakları ve dipnotlar1 kaynak
- GVK 88. Madde
