Ortaklardan Alacaklar

İşletmenin esas faaliyet konusu olan mal teslimi ve/veya hizmet ifası dışındaki borç verme vb. işlemleri nedeniyle ortaya çıkan, ortak veya ortakları işletmelere karşı borçlu kılan tahsili için 1 yıldan fazla süre ön görülen işlemler bu hesap aracılığıyla izlenir. İşletmelerin ortaklarından bu kapsamda olan alacaklarındaki artışlar bu hesabın borç tarafına kayıt edilirken, muadili olan hesaba aktarma gibi hallerdeki azalışları ise bu hesabın alacak tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Ortaklardan Alacaklar hesabında yer alan tutarın kaynağı kontrol edildikten sonra işletmenin tasarruf hakkındaki kısıtlamanın ve paranın zaman değerinin dikkate alınarak, adatlama işlemine konu edilmesi gerekmektedir.

2. 02

   Ortaklardan olan alacağın mali mevzuat açısından emsallere aykırılık teşkil etmesinden hareketle bu işlemin transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımına konu edilmesi, bu alacaklara mahiyetine göre faiz hesaplaması yapıldıktan sonra bu işlemlerin faturalandırılması ve faturada hesaplanan tutar üzerinden ayrıca KDV hesaplamasının yapılması gerekmektedir.

3. 03

   Ortaklardan alacaklar hesabında yer alan tutarlar ortaklarca yerine getirilmeyen sermaye taahhüdü olabileceği gibi işletme varlıklarının ortaklar tarafından edinmesi şeklinde de olabilmektedir. Sermaye taahhüdünün yerine getirilmemesinden yani ortağın temerrüde düşmesinden kaynaklı alacaklar için de paranın zaman değerini dikkate alarak işlem yapılması gerekmektedir.

4. 04

   Ortaklar tarafından nakden ödenmesi taahhüt edilen sermaye tutarının ortaklara dağıtılacak olan şirket kârından karşılanması yani ortaklardan alacakların bu yöntemle kapatılması, kâr dağıtımı sayılacak ve ortakların statüsüne göre %15 oranında gelir veya kurumlar vergisi kesintisi yapılmasına neden olabilecektir.

5. 05

   Ortaklardan olan alacağın döviz cinsinden olması halinde bu alacak da dönem sonunda kur değerlemesine tabi tutulmalıdır. Yabancı para cinsinden olan alacakların ülkemizde yabancı para borsasının olmadığı da dikkate alındığında yıl içinde MB tarafından açıklanan, yıl sonunda ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca açıklanan döviz kuruna göre değerlemeye tabi tutulması gerekmektedir. MB tarafından açıklanan döviz kurunun dikkate alındığı hallerde (dönem içinde) senetsiz alacaklar için yapılacak işlemde döviz alış kurunun dikkate alınması gerekmektedir.

6. 06

   Döviz cinsinden olan ortaklardan alacağın transfer fiyatlandırmasına konu edilmesi halinde transfer fiyatlandırmasına konu edilen kur farkı üzerinden de KDV hesaplaması yapılması gerekmektedir.

7. 07

   Yapay zekâ eşliğinde mükellefler tarafından verilen beyannamelerin tetkik edilmesi neticesinde bu hesapta yer alan ve adat işlemi yapılmayan işletmeler son zamanlarda yoğun bir şekilde maliyenin radarına düşmektedir.

8. 08

   TTK m.344 ve 481 hükümleri uyarınca, artırılan sermayenin en az ¼'ünün tescilden önce şirket hesabına ödenmesi, kalan kısmının ise 24 ay içinde ödenmesi öngörülmektedir. Bu hesapta takip edilen alacağında sermayenin ödenmeyen kısmını oluşturması halinde 24 aylık süreye dikkat edilmesi gerekmektedir.

9. 09

   555 Nolu VUK Genel Tebliğine göre ortaklardan alacaklar parasal kalem olarak değerlendirildiği için bu hesaba enflasyon düzeltmesi yapılmayacaktır.