Demirbaşlar

İşletmeler tarafından işletmenin genel faaliyetlerinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi varlıklar bu hesap aracılığıyla izlenir. İşletmeler tarafından bu kapsamda olan alımlar bu hesabın borç tarafına kayıt edilirken, bu kapsamdaki varlıkların satılması veya hurdaya çıkartılması gibi hallerde ise bu hesabın alacak tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Makine, cihaz ve büro malzemeleri genel olarak, aşınma ve yıpranmaya tabi iktisadi kıymetlerdir. İktisadi kıymetin bu kapsamdaki değer kayıplarının dikkate alınarak, gerçek değerinin gösterilmesi için amortismana tabi tutulması gerekmektedir. Vergi mevzuatı açısından amortismana tabi tutmak gerekli iken, amortisman tutarının gider yazılması ihtiyaridir.

2. 02

   İşletmeler tarafından edinilen ve değeri 2026 yılı için KDV hariç 12.000 TL’yi aşmayan alet, edevat, mefruşat ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmayarak doğrudan gider yazılabilecektir. İktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz edenlerde ise bu tutara ulaşılmasında parçaların toplam bedeli dikkate alınır.

3. 03

   Makine, cihaz ve büro malzemelerinin için yapılan rutin harcamalar doğrudan gider yazılabilecekken, iktisadi kıymetini önemli ölçüde değiştiren harcamalar doğrudan gider yazılamayacak ve amortismana tabi tutulmak suretiyle giderleştirilecektir.

4. 04

   Bu kapsamdaki iktisadi kıymetlerin satılması halinde alınan bedel ile bunların envanter defterinde kayıtlı değerleri arasındaki fark kar ve zarar hesabına geçirilecektir. Kar ve zarar tutarı belirlenirken ayrılmış olan amortisman tutarlarının düşülmesi gerekmektedir.

5. 05

   İktisadi kıymetlerin yenilenmesi amacıyla satılması ve yenisinin iktisap edilmesinin istenilmesi halinde işletmeyi idare edenlerce karar verilmiş ve teşebbüse geçilmiş olursa bu takdirde, satıştan doğan kâr, satışın yapıldığı tarihi takip eden üçüncü takvim yılının sonuna kadar pasifte geçici bir hesapta tutulabilir. Bu süre içinde, satılan iktisadi kıymetlerin yenilenmesi ve benzer mahiyetteki bir iktisadi kıymetin iktisabı gerçekleşmezse, geçici hesapta tutulan kâr, satışın yapıldığı yılı takip eden üçüncü takvim yılının kâr ve zarar hesabına eklenmesi gerekmektedir.

6. 06

   Yenileme fonunda tutulan kâr, yeni alınan iktisadi kıymetin amortismanın gideri öncelikle bu fondan karşılanır. Amortisman yoluyla giderme dâhil 3. yılın sonunda kalan tutarın kara dâhil edilmesi gerekmektedir.

7. 07

   Satışın yapıldığı yılı takip eden üçüncü takvim yılının sonundan önce işletme tarafından işin terk edilmesi, tasfiye edilmesi veya devri hâlinde ayrılmış olan karın, o yılın kazancına dâhil edilmesi gerekir.

8. 08

   Kooperatiflerin faaliyetlerinin icrasına yönelik olarak kullandıkları amortismana tabi demirbaşların elden çıkartılması işlemi 1/1/2018 tarihinden itibaren ortak dışı işlem sayılmayacaktır.

9. 09

   Kurumlar vergisi kanunu kapsamındaki kısmi bölünme sağlayan işletmelerin, devir ve bölünmesinde bütünlük sağlaması için işlem bütünlüğü sağlayan makina ve cihazlarında devredilmesi gerekmektedir.

10. 10

    Demirbaşların ekonomik ömrünü doldurmasından kaynaklı olarak satılması ve alıcının hurda kapsamında alım yapıyor olması halinde bu teslimler KDV’den istisna tutulmuştur.

11. 11

    2023 hesap dönemi sonuna ait bilanço üzerinde yapılacak düzeltme işleminde; bilançoda yer alan bu türden varlıkların içerisinde bulunan reel olmayan finansman maliyetlerinin (ROFM), ilgili varlığın maliyet veya alış bedelinden düşülmesi sonucu bulunacak tutarın düzeltmeye esas alınması gerekmektedir.

12. 12

    Enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan farklar ilgili iktisadi kıymetin maliyetine eklenecektir.

13. 13

    Amortismana tabi iktisadi kıymetler gerek 2023 gerekse 2024 ve sonrasındaki enflasyon düzeltmesine tabi tutulduğu değerin altında satılmış olması halinde aradaki fark zarar olarak dikkate alınabilecektir.