Verilen Avanslar Hesabı

İleriki bir tarihte satın alınmak üzere sipariş edilen ve mahiyet itibariyle özel tükenmeye tabi varlık grubunda yer alan işlemler için sipariş sürecinde yapılan harcamalar bu hesap aracılığıyla izlenir. Bu kapsamda harcama işlemi gerçekleştikçe bu hesabın borç tarafına kayıt edilirken, sipariş edilen özel tükenmeye tabi varlığın teslim alındığında ve/veya sipariş süreci tamamlandığında ilgili hesabın borcu karşılığında bu hesaba alacak olarak kaydedilir.

Verilen Avanslar

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Özel tükenmeye tabi varlık için TL cinsinden avans verilebildiği gibi yabancı para cinsinden de avans verilebilmektedir. Yabancı para cinsinden verilen avanslar aynı zamanda yabancı para cinsinden alacak hükmündedir.

2. 02

   Yabancı parça cinsinden verilen avansların değerleme işlemi yapılırken ülkemizde döviz borsasının olmadığı da dikkate alınarak dönem içinde MB tarafından açıklanan döviz alış kurunun, dönem sonunda ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca ilan edilecek olan döviz kurunun dikkate alınması gerekmektedir.

3. 03

   Döviz kurlarındaki farklılıklardan kaynaklı olarak oluşan müspet veya menfi farklar dönem kazancında dikkate alınacaktır.

4. 04

   Verilen avansların geri alınamaması halinde bu avanslara şüpheli alacak karşılığı ayrılması konusunda iki farklı görüş bulunmaktadır. Birinci görüşe göre daha önce hasılat olarak dikkate alınmayan avanslar için karşılık ayrılarak hasılattan indirim yapılamaz. İkinci görüşe göre avanslar da ticari kazancın elde edilmesi ve idamesi ile ilgili olduğundan hareketle karşılık ayrılması yönündedir. Tarafımıza göre ise işletmelerin avans vermesinin gerçek mahiyetine bakılmalı ve bu yönde daha önceden verilmiş avansların varlığı (mutatlığı) mevcutsa karşılık ayrılabilmelidir.

5. 05

   Avans olarak döviz cinsinden yapılan ödemelerde döviz kurunda meydana gelen değişiklikler iktisap edilecek maddi duran varlığın maliyetine yansıtılır. Böylelikle avans olarak verilen bedellerin işletmeye olan maliyeti, iktisap edilen maddi duran varlığın maliyetine dâhil edilir.

6. 06

   Avans verilmesi ve alınması halinde fatura düzenlenmemiş ve/veya teslim yapılmamış olması kaydıyla KDV açısından vergiyi doğuran olay meydana gelmez. Ancak fatura düzenlenmesi halinde KDV’de vergiyi doğuran olay meydana gelir.

7. 07

   İthalat için avans verilmesi halinde KDV’de vergiyi doğuran olay, Gümrük Kanunu’na göre gümrük vergisi ödeme mükellefiyetinin başlaması, gümrük vergisine tabi olmayan işlemlerde ise gümrük beyannamesinin tescili tarihinde meydana gelir.

8. 08

   Avanslar için yapılan ödemelere müstenit, nakit avans makbuzlarında damga vergisi (binde 6) yükümlülüğü doğmuş olacaktır.

9. 09

   Verilen avanslar hesabına baktığımızda enflasyon düzeltmesi yapılması yönüyle bu hesabın içeriğinin mahiyetine bakılması gerektiği görülmektedir. Şöyle ki bu hesapta takip edilen tutar bir iktisadi kıymete bağlanmışsa yani ulusal paradaki değer kaybına rağmen satın alma gücünü koruyorsa; enflasyon düzeltmesi yapılması gerekmektedir. Şayet belirli bir mala ya da miktara özgülenmediyse yani ulusal paranın değer kaybıyla satın alma gücünü kaybetmişse bu içeriğe enflasyon düzeltmesinin yapılmaması gerekmektedir.

10. 10

    Verilen avansları için oluşan enflasyon farkları ilgili iktisadi kıymetin maliyet bedeline eklenecektir.

11. 11

    Enflasyon düzletmesi yapılırken düzletmeye/taşımaya esas tarih belirlenirken ödeme tarihinin esas alınması gerekmektedir.