Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar

Faaliyet döngüsü içerisinde çeşitli nedenlerle işletmede kullanılma vasfını yitiren maddi duran varlıklar ile olağan şartlardaki satış olanaklarını yitiren ve elden çıkartılacak olan stoklar, bu hesap aracılığıyla izlenir. Bu kapsamda olan ve hesap durumu değiştirilecek olan varlıklardaki artışlar bu hesabın borç tarafına kayıt edilirken, bu kapsamdaki varlıkların elden çıkartılması veya maddi değerinin tamamen ortadan kalkması halinde bu hesabın alacak tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   İşletme açısından kullanım özelliği kaybolmuş olan duran varlıklar ile stoklar, fiziksel, kimyasal veya teknolojide ve modada meydana gelen değişiklikler nedeniyle satış sistemi içinde satılama özeliğini kaybetmeleri halinde satış veya tasfiye süresi içerisinde bu hesapta izlenir.

2. 02

   Sigortalı olan stok kalemleri ile maddi duran varlıklarda bu hesap aracılığıyla izlenir. Ancak değer düşüklüğü karşılığında sigorta miktar ve tutarı kayıtlarda ayrıca dikkate alınmalıdır.

3. 03

   Maliyet bedeliyle değerlenen emtianın değerleme günündeki değeri maliyet bedeline göre %10 ve daha fazla bir düşüklük gösteriyorsa, bu ürünler maliyet bedeli yerine emsal bedeli ile değerlenir. Emsal bedelden kasıt ise VUK 267. maddenin ikinci sırasındaki usul hariç diğer (VUK 267/ bir ve üç) usullerdir.

4. 04

   Emsal bedelin belirlendiği durumlarda genel idare giderlerden ürüne pay verilmesi KDV açısından zorunludur.

5. 05

   Değeri düşen stok kalemleri ile duran varlıkların KDV’si indirim konusu yapılmaya devam edecektir. Ancak değeri tamamen ortadan kalkan stok kalemleri ile duran varlıkların KDV’leri indirimlerden çıkartılacak, ilave edilecek KDV olarak dikkate alınacaktır.

6. 06

   Demirbaşların ekonomik ömrünü doldurmasından kaynaklı olarak satılması ve alıcının hurda kapsamında alım yapıyor olması halinde bu teslimler KDV’den istisna tutulmuştur.

7. 07

   İktisadi kıymetlerin; yangın, deprem, su basması gibi afetler neticesinde değerini tamamen veya kısmen kaybetmesi veya yeni icatlar dolayısıyla teknik verim ve kıymetleri düşerek tamamen veya kısmen kullanılmaz bir hale gelmesi veya cebri çalışmaya tabi tutuldukları için normalden fazla aşınma ve yıpranmaya maruz kalması halinde Fevkalade Amortisman Yöntemini uygulayabilecektir. Ancak bu yöntemin uygulanması için işletmenin müracaatı ve konuya ilişkin ilgili bakanlığın mütalaasına istinaden Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır.

8. 08

   Bu kapsamdaki iktisadi kıymetlerin satılması halinde alınan bedel ile bunların envanter defterinde kayıtlı değerleri arasındaki fark kar ve zarar hesabına geçirilecektir. Kar ve zarar tutarı belirlenirken ayrılmış olan amortisman tutarlarının düşülmesi gerekmektedir. Ayrıca iktisadi kıymetlerin sigortalatılmış olması halinde sigortadan alınan bedellerde kar ve zararın belirlenmesinde dikkate alınacaktır.

9. 09

   Bilindiği üzere; parasal kıymetler, Türk Lirasının değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri aynı kaldığı halde satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde değişen kıymetlerdir. Enflasyon düzeltmesi yönüyle bu hesabın içerdiği kalemin mahiyetine bakılması gerekmektedir. Eğer tanımdakine uyuyorsa yani parasal kıymetse enflasyon düzeltmesinin yapılmaması gerekmektedir. Ancak tanımdaki gibi değil de parasal olmayan kıymet mahiyetindeyse enflasyon düzeltmesi yapılması gerekmektedir.

10. 10

    Bu hesap grubunda enflasyon düzeltmesi yapılırken stoklara yönelik hükümlerin dikkate alınması gerektiği düşünülmektedir.