TEMEL ÇERÇEVE
Hesabın işleyişi
İşletmeler tarafından ihraç edilen tahvillerin anapara borç taksitleri ile bunların faiz tahakkuklarının bir yıl içinde ödenecek olan tutarları be hesap aracılığıyla izlenir. İhraç edilen tahvillerden bir yıl içerisindeki anapara ödemesi ile faiz tahakkuklarındaki artışlar bu hesabın alacak tarafına kayıt edilirken, ödemenin yapılması veya son bulması halinde bu hesabın borç tarafına kaydı yapılmaktadır.
MUHASEBELEŞTİRME
Örnek kayıtlar
Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.
Artış kaydı
XYZ Hesabı
Tahvil Anapara Borç Taksit ve Faizleri
304 Tahvil Anapara Borç Taksit ve
Faizleri
Azalış kaydı
304 Tahvil Anapara Borç Taksit ve Faizleri
XYZ Hesabı
DENETİM VE MEVZUAT BAKIŞI
Vergisel açıdan dikkat edilecek hususlar
Parasal sınırlar ve oranlar, resmî kaynaklarda yayımlanan 2026 tutarlarıyla karşılaştırılmıştır.
- 01
Ticari sermayeye dâhil olsun olmasın tüm tahvillerinin borsa rayici ile değerlendirilmesi gerekmektedir. Borsaya kayıtlı olmayan tahvillerin ise emsal bedeline göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Şayet borsa rayicinde muvazaa olduğu anlaşılırsa da değerlemenin emsal bedele göre yapılması gerekmektedir. Ancak istisnai olarak eshamlı şirketlerle iktisadi kamu müesseselerinin çıkarmış oldukları tahvillerin itibari (üzerinde yazılı değeri) değer üzerinden değerlendirmesi gerekmektedir.
- 02
Banka ve bankerler ile sigorta şirketleri borçlarına ıskonto uygulamak zorundadır. Bu kapsamda MB resmi ıskonto haddi veya muamelelerindeki faiz oranlarının referans alınarak işlem yapılması gerekmektedir.
- 03
Kurumlar vergisi matrahı belirlenirken ticari kazancın tespitinde tahvil ihracı için yapılan harcamalar kazançtan indirilebilecektir.
- 04
Tahvillerin anaparası ile faizlerinden alıcıların konkordato veya sulh yoluyla vazgeçmesi halinde bu alacaklar özel bir karşılık hesabı ile takip edilir. Alacaklının alacağından vazgeçtiği tarihten itibaren 3 yıl içinde zarardan itfa edilemediği takdirde söz konusu tutarın kazanca dâhil edilmesi gerekmektedir.
- 05
Borçlunun mal varlığının en az üçte birini kaybettiğine ilişkin olarak açılmış tespit davası üzerine mahkemece verilen karar, karine olarak alacağın dava veya icra safhasına geldiğini göstermektedir.
- 06
GVK geçici 67. Maddesinin 1. Fıkrasına göre yurt içinde ihraç edilen tahvil ve bonoların elde tutulma süreci veya itfası sırasında elde tutanın edineceği gelir üzerinden işleme aracılık eden banka veya aracı kurumlar tarafından tevkifat yapılması gerekmektedir.
- 07
Tam mükellef kurumlar tarafından yurt dışında ihraç edilen tahvillere ait faiz ödemeleri üzerinden, ödemelerin banka veya aracı kurumlarca yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, ihraç eden tam mükellef kurumlarca 2010/1182 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına istinaden tevkifat yapılması gerekmektedir.
- 08
Tahvil ediniminden kaynaklı gelir, kurumlar vergisine tabi olmayan veya kurumlar vergisinden muaf olan kurumlarca elde edilmesi halinde KVK uyarınca kurumlar vergisi tevkifatı yapılmayacaktır. Ancak bu tevkifatın yapılmaması için bu muafiyetten yararlanan kurumların durumlarını tevsik eden belge ile tahvilin kendilerine ait olduğunu gösterir belgeyi tevkifatı yapmakla yükümlü olana bildirmesi gerekmektedir.
- 09
Örtülü sermaye tutarı belirlenirken Borsa İstanbul da işlem gören tahviller nakdi teminat kapsamında işlem görecektir.
- 10
Menkul kıymet teslim ve ihracı KDV kanunun 17/4-g maddesince KDV’den istisna tutulmuştur.
- 11
Parasal Kıymetler: Ulusal para değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri aynı kalan, ancak satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde değişen kıymetler. 555 Nolu VUK Tebliğinde bu tanıma ve ekli listeye baktığımız zaman bu hesaba enflasyon düzeltmesinin yapılmaması gerektiği görülmektedir.
Mevzuat dayanakları ve dipnotlar9 kaynak
- VUK 294. Madde
- VUK 286. Madde
- VUK 285. Madde
- VUK 324. Madde
- VUK Geçici 24. Madde
- 279 Seri Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği
- 279 Seri Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği
- 1 Seri Nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği
- 1 Seri Nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği
