TEMEL ÇERÇEVE
Hesabın işleyişi
İşletmeler tarafından yasal süresi içerisinde ödenmeyen vergi ve yükümlülükler ile erteleme ve taksitlendirme süresi normal şartlarda bilanço tarihi itibariyle bir yıldan az olan vergi ve yükümlülükler bu hesap aracılığıyla izlenir. İşletmeler nezdinde bu kapsamda bir yükümlülük doğması halinde bu hesabın alacak tarafına kayıt yapılırken, borcun ödenmesi veya çeşitli şekillerde sonlanması halinde bu hesabın borç tarafına kaydedilir.
MUHASEBELEŞTİRME
Örnek kayıtlar
Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.
Artış kaydı
XYZ Hesabı
Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler
368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya
Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer
Yükümlülükler
Azalış kaydı
368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya
Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer
Yükümlülükler
XYZ Hesabı
DENETİM VE MEVZUAT BAKIŞI
Vergisel açıdan dikkat edilecek hususlar
Parasal sınırlar ve oranlar, resmî kaynaklarda yayımlanan 2026 tutarlarıyla karşılaştırılmıştır.
- 01
Vergi mevzuatı dâhil birçok mevzuatta yükümlülüğün zamanında yerine getirilmemesinden kaynaklı olarak, paranın zaman değeri eşliğinde gecikme zammı ve gecikme faizi gibi adlar altında ilave ödeme alınmaktadır. Vergi mevzuatına göre ödenen gecikme zammı ve gecikme faizi genel olarak, verginin matrahından düşülememektedir.
- 02
Matrah ve vergi artırımı gibi haller neticesinde işletmeler ödeme yükümlülüğü altına girdikleri vergileri taksitle ödeme gibi seçenekler eşliğinde ödemeyebilmektedir. Takside bağlı olarak ödenen fazla tutarlar da mahiyet itibariyle her ne kadar finansman gideri olsa da vergi mevzuatına bağlı gecikme bedeli olarak işlem görecek ve matrahtan indirim konusu yapılamayacaktır.
- 03
Gelir Tahakkukları Hesabı 555 Nolu Tebliğ ve ekine bakıldığına enflasyon düzeltmesi açısından parasal kıymet olarak değerlendirildiği görülmektedir. Bu kapsamda bu hesap için enflasyon düzeltmesi yapılmasına olanak bulunmamaktadır.
- 04
Paranın zaman değeri de dikkate alındığında işletmeler tarafından ödenecek olan vergilerin taksitleri ve vadeleri önem arz etmektedir. Buna göre bir kısım vergiler ile ödeme ve taksitlerine aşağıda tablo halinde yer verilmiştir. Taksit Vergi Türü Taksit Ödemelerinin Son Günü Durumu Gelir Vergisi 2 Taksit Mart Ve Temmuz Ayının Sonuna Kadar Geçici Vergi Taksit Yok Beyan Edilen Ayın 17'sine Kadar Kurumlar Vergisi Taksit Yok Nisan Ayının Sonuna Kadar Aylık Muhtasar Beyan Taksit Yok Beyan Edilen Ayın 26'sına Kadar Katma Değer Vergisi Taksit Yok Beyan Edilen Ayın 28'zine Kadar Özel Tüketim Vergisi Taksit Yok Beyanname Verme Süresi İçinde Motoru Taşıtlar Vergisi 2 Taksit Ocak Ve Temmuz Ayının Sonuna Kadar Özel İletişim Vergisi Taksit Yok Beyan Edilen Ayın 15'ne Kadar Mart-Nisan-Mayıs Ayı İle Kasım Ayının Sonuna Emlak Vergisi 2 Taksit Kadar Damga Vergisi Taksit Yok Beyan Edilen Ayın 26'sına Kadar Banka Ve Sigorta Muameleleri Taksit Yok Beyan Edilen Ayın 15'ne Kadar Vergisi 3 Yılda 2 Tahakkuktan İtibaren 3 Yılda Ve Her Yıl Mayıs Ve Veraset Ve İntikal Vergisi Taksit Kasım Aylarının Son Gününe Kadar İlan Ve Reklam İşini Yapanlarca İlan Ve Reklamın İlan Ve Reklam Vergisi Taksit Yok Yapıldığı Ayı Takip Eden Ayın 20’sine Kadar Mart-Nisan-Mayıs Ayı İle Kasım Ayının Sonuna Çevre Temizlik Vergisi 2 Taksit Kadar
