Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri

Mali mevzuat gereğince dönem karına ilişkin sonuçlar henüz kesin olarak elde edilmemişken yine dönem karına yönelik olarak peşin ödenen gelir ve kurumlar vergisi ile diğer yükümlülükler bu hesap aracılığıyla izlenir. Pasifi düzenleyici aktif karakterli bu hesapta peşin ödenen vergilerin bu hesaba aktarılması halinde bu hesabın borç tarafına kayıt yapılırken, dönem karı üzerinden hesaplan vergiden mahsup edilmesi halinde bu hesabın alacak tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Gelir ve kurumlar vergisine yönelik olarak ödenen ve 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar Hesabında yer alan tutarlar anılan hesaptan çıkartılarak, bu hesabın borç tarafına kayıt edilir. Dönem karının belirlenmesi halinde ise 370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabından indirilmek üzere bu hesabın alacak tarafına kaydedilir.

2. 02

   Dönem karı üzerinden hesaplanacak olan vergiden mahsup edilmek üzere; paranın zaman değeri ve kullanım maliyeti eşliğinde geçici vergi adı altında vergi tahsilatları yapılmaktadır. Geçici vergi uygulaması kazancın elde edildiği yılın/hesap döneminin ilk dokuz ayın 3 aylık dönemini kapsamakta ve gelir vergisi için %15 kurumlar vergisi için ise cari vergi oranı esas alınarak uygulanmaktadır.

3. 03

   Geçici Vergi Beyannamesi ticari kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabı tarafından verilmektedir. Ancak yıllara sari inşaat işi ile noterlik görevini ifa ile mükellef olanların bu işlerden kaynaklı olarak, elde ettikleri kazançlar için geçici vergi beyannamesi vermeyeceklerdir. Diğer kazançlar için geçici vergi beyannamesi vermiş olsalar bile söz konusu gelirlerini beyan ettikleri kazanca dâhil etmeyeceklerdir.

4. 04

   Geçici vergi beyannamesinin matrahı belirlenirken VUK’un değerlemeye ait hükümleri ile gelir ve kurumlar vergisi kanunlarının indirim ve istisnalara ilişkin hükümleri de dikkate alınmalıdır.

5. 05

   İncelemeler sonucunda, işletmeler tarafından geçmiş dönemlere ait geçici verginin %10'u aşan tutarda noksan beyan edildiğinin tespit edilmesi durumunda noksan beyan edilen bu kısım için re'sen veya ikmalen geçici vergi tarh edilecektir. Re’sen ve ikmalen tarhiyatın yapıldığı sırada mahsup süresi geçmişse vergi aslı terkin edilecek ancak gecikme faizi ile vergi zıyaı cezası tatbik edilecektir.

6. 06

   %10 noksan yanılma payının dikkate alınabilmesi için geçici vergisi beyannamesinin verilmiş olması gerekmektedir.

7. 07

   Geçici verginin nakden ve mahsuben iadesinde tutarına bakılmaksızın, teminat ve inceleme raporu aranmaksızın işlem yapılacak, ancak yapılacak işlemde geçici verginin ödenmiş olması şartı aranacaktır.

8. 08

   Bir önceki hesap döneminde/takvim yılında dönemler halinde tahakkuk eden ve ödenen geçici vergi yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir/kurumlar vergisinden mahsup edilecektir. Yapılan mahsup işlemlerine rağmen kalan geçici vergi tutarı, o yılın sonuna kadar standart dilekçe ile talep edilmesi halinde ret ve iade edilecektir.

9. 09

   İşletmeler tarafından işin terk edilmesi halinde, işin bırakıldığı dönemi izleyen dönemlerde geçici vergi ödenmeyecektir.

10. 10

    Gelir Tahakkukları Hesabı 555 Nolu Tebliğ ve ekine bakıldığına enflasyon düzeltmesi açısından parasal kıymet olarak değerlendirildiği görülmektedir. Bu kapsamda anılan hesap için enflasyon düzeltmesi yapılmasına olanak bulunmamaktadır.