Çıkarılmış Tahviller

Özel ve kamuya ait anonim şirketlerin borç para bulmak için itibari kıymetleri eşit ve ibareleri aynı olmak üzere ihraç ettikleri tahviller ya da başka bir ifadeyle bu tür borçlanma senetleri bu hesap aracılığıyla izlenir. Tahviller ihraç edildiğinde nominal değeri üzerinden bu hesabın alacak tarafına kaydedilir. İhraç edilen tahvillerin anapara ödemesinin bir yılın altına düşmesi veya yükümlülüğün çeşitli sebeplerle sonlanması halinde ise bu hesabın alacak tarafına kaydedilir.

Muhasebesi, Bursa, 2021, s. 232.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Kurumlar vergisi matrahı belirlenirken ticari kazancın tespitinde tahvil ihracı için yapılan harcamalar kazançtan indirilebilecektir. Örneğin; tahvil baskı giderleri, tescil giderleri, harç giderleri, ilan giderleri, satış giderleri, SPK fon giderleri ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nda Kurul adına açılan fon hesabına yatırılmış olan (tahvil ihraç değerinin % 0,3’ü oranında) paralar gibi giderlere katlanılmak zorundadır. Söz konusu bu giderlerin 780 Finansman Giderleri hesabında izlenmesi gerekir. Dolayısıyla bu hesap aracılığıyla izlenen ve kanunen kabul edilen bu giderler, işletmenin vergi matrahını düşürecektir.

2. 02

   Banka ve bankerler ile sigorta şirketleri borçlarına ıskonto uygulamak zorundadır. Bu kapsamda MB resmi ıskonto haddi veya muamelelerindeki faiz oranlarının referans alınarak işlem yapılması gerekmektedir.

3. 03

   Tahvillerin anaparası ile faizlerinden alıcıların konkordato veya sulh yoluyla vazgeçmesi halinde bu alacaklar özel bir karşılık hesabı ile takip edilir. Alacaklının alacağından vazgeçtiği tarihten itibaren 3 yıl içinde zarardan itfa edilemediği takdirde söz konusu tutarın kazanca dâhil edilmesi gerekmektedir. Muhasebesi, Bursa, 2021, s. 233.

4. 04

   Borçlunun mal varlığının en az üçte birini kaybettiğine ilişkin olarak açılmış tespit davası üzerine mahkemece verilen karar, alacağın dava veya icra safhasına geldiğine karine olarak kabul edilmektedir.

5. 05

   GVK geçici 67. Maddesinin 1. Fıkrasına göre yurt içinde ihraç edilen tahvil ve bonoların elde tutulma süreci veya itfası sırasında elde tutanın edineceği gelir üzerinden işleme aracılık eden banka veya aracı kurumlar tarafından tevkifat yapılması gerekmektedir.

6. 06

   Tahvil ediniminden kaynaklı gelir, kurumlar vergisine tabi olmayan veya kurumlar vergisinden muaf olan kurumlarca elde edilmesi halinde KVK uyarınca kurumlar vergisi tevkifatı yapılmayacaktır. Ancak bu tevkifatın yapılmaması için bu muafiyetten yararlanan kurumların durumlarını tevsik eden belge ile tahvilin kendilerine ait olduğunu gösterir belgeyi tevkifatı yapmakla yükümlü olana bildirmesi gerekmektedir.

7. 07

   Örtülü sermaye tutarı belirlenirken Borsa İstanbul da işlem gören tahviller nakdi teminat kapsamında işlem görecektir.

8. 08

   Menkul kıymet teslim ve ihracı KDV kanunun 17/4-g maddesince KDV’den istisna tutulmuştur.

9. 09

   Parasal Kıymetler: Ulusal para değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri aynı kalan, ancak satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde değişen kıymetler. 555 Nolu VUK Tebliğinde bu tanıma ve ekli listeye baktığımız zaman bu hesaba enflasyon düzeltmesinin yapılmaması gerektiği görülmektedir.