Çıkarılmış Diğer Menkul Kıymetler

Mahiyet itibariyle menkul kıymet olmakla birlikte bu bölümde açıklanan tahvil ve senetlerin dışında kalan menkul kıymetler, bu hesap aracılığıyla izlenir. İşletmeler tarafından bir yıldan uzun vadeli diğer menkul kıymetlerin ihraç edilmesi halinde bu hesabın alacak tarafına kayıt edilirken, ihraç edilen diğer menkul kıymet bedellerinin ödenmesi süresinin bir yılın altına düşmesi veya başkaca nedenlerle yükümlülüğün sonlanması halinde bu hesabın borç tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Muhasebe kaydı yapılırken çıkarılmış diğer menkul kıymetler nominal bedeli üzerinden bu hesaba alacak tarafına kayıt yapılırken, ilgili hesabında borç tarafına kaydedilir.

2. 02

   Borçlar mukayyet yani kayıtlı değeriyle değerlendirilmektedir. Mevduat veya kredi sözleşmelerine dayalı olan borçlarda ise değerleme işlemi yapılırken değerleme gününe kadar hesaplanacak faiz de dikkate alınarak değerleme yapılmaktadır.

3. 03

   İşletmeler isterlerse senede bağlı borçlarına reeskont uygulayarak değerleme yapabilmektedir. Bu şekilde bir değerleme yapılırken senet üzerinde bir faiz oranı belirtilmişse bu oran, belirtilmemişse MB tarafından açıklanan resmi ıskonto oranı dikkate alınır.

4. 04

   Senede bağlı borçlara reeskont hesaplaması diğer işletmeler için ihtiyari iken banka ve bankerler ile sigorta şirketlerinde bu durum zorunlu tutulmuştur. Banka ve bankerler ile sigorta şirketleri senede bağlı borçlarına MB’nin resmi ıskonto oranını uygulayarak senede bağlı borçlarının değerlemesini yapmaları gerekmektedir.

5. 05

   Menkul kıymet teslim ve ihracı KDV kanunun 17/4-g maddesince KDV’den istisna tutulmuştur.

6. 06

   Kurum kazancı belirlenirken ihraç edilen menkul kıymetlere yönelik tüm giderler hasılatın belirlenmesinde indirim konusu yapılabilecektir. Bu giderler arasında senetlerin kâğıt ve basım giderlerini, mahkeme, noter ve diğer tasdik ve tescil giderlerini, damga vergisini ve ihraç dolayısıyla ödenen sair harç ve resimleri, banka komisyonlarını, hisse ve tahvil senetlerinin borsaya kaydı için yapılan giderleri ve bunlara benzer diğer her türlü giderleri bu kapsamda saymak mümkündür.

7. 07

   Diğer menkul kıymetlerin anaparası ile faizlerinden alıcıların konkordato veya sulh yoluyla vazgeçmesi halinde bu alacaklar özel bir karşılık hesabı ile takip edilir. Alacaklının alacağından vazgeçtiği tarihten itibaren 3 yıl içinde zarardan itfa edilemediği takdirde söz konusu tutarın kazanca dâhil edilmesi gerekmektedir.

8. 08

   Parasal Kıymetler: Ulusal para değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri aynı kalan, ancak satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde değişen kıymetler. 555 Nolu VUK Tebliğinde bu tanıma ve ekli listeye baktığımız zaman bu hesaba enflasyon düzeltmesinin yapılmaması gerektiği görülmektedir.