Sermaye Düzeltmesi Olumlu Farkları

İşletmeler tarafından enflasyona tabi tutulan sermayelerin düzeltilmesi sonucunda ortaya çıkan müspet farklar bu hesap aracılığıyla izlenir. Ödenmiş sermayenin enflasyona tabi tutularak düzeltilmesi sonucunda ortaya çıkan artışlar bu hesabın alacağına kayıt edilirken, izleyen dönemlerde enflasyonun düşmesi sonucunda ortaya çıkan azalışlar ile enflasyon farklarının sermayeye eklenmesi halinde bu hesabın borç tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   5024 sayılı kanunla VUK’a mükerrer 298. madde ile geçici 25. Maddesi eklenmiş olup, anılan düzenlemeye istinaden enflasyon düzeltme müessesi 30.12.2003 tarihinden itibaren mali mevzuata girmiştir. Bu kapsamda mükerrer 298. madde 01.01.2004 ve sonrasına yönelik düzenlemeleri ele alırken, geçici 25. madde 31.12.2003 tarihinde kullanılacak yöntemleri ele almıştır.

2. 02

   Konuya ilişkin olarak yayımlanan VUK Genel Tebliğleri sırayla 328, 337, 338, 345 ve 348 şeklindedir.

3. 03

   Enflasyon düzeltmesi uygulaması; 29.01.2022 tarih ve 31734 sayılı resmî gazete de yayımlanan 7352 sayılı kanununla birlikte 31.12.2023 tarihine ertelenmiştir.

4. 04

   Ertelenmeden önceki duruma göre enflasyon düzeltmesi uygulaması; kollektif, adî komandit ve adî şirketler dâhil kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince yapılmak durumunda idi.

5. 05

   Üretici Fiyatları Genel Endeksinin (ÜFE) son üç hesap döneminde %100'den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10'dan fazla olması halinde enflasyon düzeltmesi tekrar bir ertelenme ya da yasal düzenleme olmazsa bilanço esasına göre defter tutanlar tarafından yapılacaktır.

6. 06

   İşletmelerin pasif kalemlere ait enflasyon farkı tutarlarının başka bir hesaba aktarılması veya işletmeden çekilmesi halinde bu işlemin gerçekleştiği dönemin kazancıyla ilişkilendirilmeksizin vergiye tabi tutulmaktadır.

7. 07

   Öz sermaye kalemlerine ait enflasyon farkları düzeltme sonucu oluşan geçmiş yıl zararlarına mahsup edilmesi veya kurumlar vergisi mükelleflerince sermayeye eklenmesi halinde bu işlem dağıtılmış kazanç sayılmayacaktır.

8. 08

   İşletmeler tarafından enflasyon düzeltmesine tâbi tutulan değerlerin daha sonra elden çıkartılması durumunda enflasyon düzeltme farkları bunların maliyetine eklenir.

9. 09

   "50 Ödenmiş Sermaye" hesap grubunda enflasyon düzeltmesinin yarattığı farkları izlemek üzere "502 Sermaye Düzeltmesi Olumlu Farkları" hesabı açılmıştır. 502 Sermaye Düzeltmesi Olumlu Farkları hesabı ödenmiş sermaye tutarının düzeltilmesi sonucu ortaya çıkan olumlu farkların izlendiği hesap olarak belirlenmiştir.

10. 10

    Pasif kalemlere ait enflasyon fark hesapları, herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledildiği veya işletmeden çekildiği takdirde, bu işlemlerin yapıldığı dönemlerin kazancı ile ilişkilendirilmeksizin, bu dönemde vergiye tâbi tutulur. Ancak öz sermaye kalemlerine ait enflasyon farkları düzeltme sonucu oluşan geçmiş yıl zararlarına mahsup edilebilir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sermayeye ilave edilebilecektir. Bu işlemler kâr dağıtımı sayılmayacaktır.