Sermaye Düzeltmesi Olumsuz Farkları

İşletmeler tarafından enflasyona tabi tutulan sermayelerin düzeltilmesi sonucunda ortaya çıkan menfi farklar bu hesap aracılığıyla izlenir. Aynı zamanda pasifi düzenleyici aktif karakterli bu hesapta; ödenmiş sermayenin enflasyona tabi tutularak düzeltilmesi sonucunda ortaya çıkan azalışlar bu hesabın borcuna kayıt edilirken, izleyen dönemlerde enflasyonun artması sonucunda ortaya çıkan artışlar ile enflasyon farklarının sermayeden düşülmesi halinde bu hesabın alacak tarafına kaydedilir.

Hesaptaki artış ve azalışların kitapta kullanılan şematik kayıt karşılıkları aşağıdadır.

1. 01

   Ödenmiş sermaye tutarının ilk kez enflasyon düzeltilmesine tabi tutulması sonucu ödenmiş sermayede azalma meydana gelmesi halinde bu hesabın borcu karşılığında 698- Enflasyon Düzeltme Hesabının alacak tarafına kaydedilir. İlerleyen dönemlerde enflasyondaki artışla birlikte ortaya çıkan müspet farklar öncelikle bu hesaptan mahsup edilir. Farkın bu hesaptaki tutarı aşması halinde aşan kısım 502 Sermaye Düzeltmesi Olumlu Farkları hesabına kaydedilir.

2. 02

   5024 sayılı kanunla VUK’a mükerrer 298. madde ile geçici 25. Maddesi eklenmiş olup, anılan düzenlemeye istinaden enflasyon düzeltme müessesi 30.12.2003 tarihinden itibaren mali mevzuata girmiştir. Bu kapsamda mükerrer 298. madde 01.01.2004 ve sonrasına yönelik düzenlemeleri ele alırken, geçici 25. madde 31.12.2003 tarihinde kullanılacak yöntemleri ele almıştır.

3. 03

   Konuya ilişkin olarak yayımlanan VUK Genel Tebliğleri sırayla 328, 337, 338, 345 ve 348 şeklindedir.

4. 04

   Enflasyon düzeltmesi uygulaması; 29.01.2022 tarih ve 31734 sayılı resmi gazete de yayımlanan 7352 sayılı kanununla birlikte 31.12.2023 tarihine ertelenmiştir.

5. 05

   Ertelenmeden önceki duruma göre enflasyon düzeltmesi uygulaması; kollektif, adî komandit ve adî şirketler dâhil kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince yapılmak durumunda idi.

6. 06

   Üretici Fiyatları Genel Endeksinin (ÜFE) son üç hesap döneminde %100'den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10'dan fazla olması halinde enflasyon düzeltmesi tekrar bir ertelenme ya da yasal düzenleme olmazsa bilanço esasına göre defter tutanlar tarafından yapılacaktır.

7. 07

   İşletmeler tarafından enflasyon düzeltmesine tâbi tutulan değerlerin daha sonra elden çıkartılması durumunda enflasyon düzeltme olumsuz farkları bunların maliyetinden düşülmektedir.

8. 08

   "50-Ödenmiş Sermaye" hesap grubunda enflasyon düzeltmesinin yarattığı farkları izlemek üzere "503- Sermaye Düzeltmesi Olumsuz Farkları" Hesabı açılmıştır. 503- Sermaye Düzeltmesi Olumsuz Farkları ödenmiş sermaye tutarının düzeltilmesi sonucu ortaya çıkan olumlu farkların izlendiği hesap olarak belirlenmiştir.